Akdeniz'in uçak gemisi: Kıbrıs

KIBRIS: ASYA VE AVRUPA’NIN HAYLAZ ÇOCUĞU

NEDEN KIBRIS?

Çukurova’yı güvenli kılan Gülek Geçidi’nin varlığıdır. Gülek Geçidi’yol vermez… Bunu bilen Adana merkezli Çukurovalı, asi ve dik kafalı olmuştur. Coğrafya’nın, Çukurova’ya kazandırdığı bir özgürlüktür bu…

Hititler Dönemi’nde Kizzuvatna olarak vasal krallıktan başlayan siyasal yaşantı, Ramazanoğulları Beyliği sürecine kadar böyle devam etmiştir.

Tarihi bazı coğrafyalara bir misyon yükler. Kıbrıs böyle bir misyonla doğmuştur.

Roma ve Yunan Mitolojileri’nde bile Kıbrıs, Anadolu ve Avrupa’nın haylaz çocuğu olarak doğar. Gerçekten de bilimde kanıtlamıştır ki Kıbrıs, dünya oluşumunun üçüncü zamanında Anadolu ile bitişiktir; dördüncü zamanında İskenderun’dan kopup uzaklaşmıştır.

Kıbrıs, Akdeniz’den Anadolu’ya giriş kapısıdır.

Mısır, günümüzden yaklaşık 3.500 yıl önce dünyanın en güçlü devletlerinden birini oluşturmuştur. Çağdaşı olan Hitit Uygarlığı ile rekabet halindedir. Bir çok yönden güçlü olan Mısır Uygarlığı, Hititler’e karşı bir türlü zafer elde edemez. Çünkü Hititler;

1 – Demiri kullanmayı biliyorlardı

2 – Kıbrıs’a (Alaşya) egemendiler.

Kadeş Savaş dahi Suriye’ye hâkim olmak için yapılmıştı. Çünkü Suriye’ye egemen olan Orta Doğu ve Kuzey Afrika’ya egemen olur.

Nitekim hala bu güne kadar nasıl olduğu anlaşılmayan bir şekilde Kıbrıs, Mısırlılar tarafından fethedilince Anadolu’da bulunan Hitit Devleti yıkılmıştır.

Dünya o zamandan itibaren bilmektedir ki; Kıbrıs’a egemen olan Anadolu’ya egemen olur.

KIBRIS ADININ KAYNAĞI

Kıbrıs (CYPRUS)’ın ismi konusunda farklı açıklamalar mevcuttur. Türkçede Kıbrıs, Arapçada Kubrus (Kubruş), Batı dillerinde “Cyprus, Cypre, Gipros, Cypren” olarak adlandırılan ada, Hitit kaynaklarında Alaşya (Alasya) ve Mısır kaynaklarında Asi olarak geçer. Asurlularda Yatnana veya Ya, İbranilerde Kittim denilen Kıbrıs, Kypros olarak ilk defa Homeros’ta geçer. Kıbrıs isminin, Ana Tanrıça Kibele’ye bu adada verilen Kipris’ten geldiği de kaynaklarda yer almaktadır. Ayrıca, adanın isminin burada bolca bulunan Kına çiçeğinin (Lawsonia alba)  İbranice karşılığı olan Kopher, yine adada bolca bulunan bakırın Latince karşılığı olan Cuprum veya Batı dillerine Copper ve Kopher olara geçen bakırın Akadca aslı ve Latincede servi (Cupressus sempervirens) anlamına gelen Cypress kelimesinden geldiği de tezler arasındadır. En çok kabul gören tez de Kıbrıs metali anlamına gelen -ki bu bakırdır- Latince aes Cyprium ya da kısaltılmış haliyle Cuprum’dan geldiğidir.

Bunların yanında Kıbrıs, Yunan güzellik ve aşk tanrıçası Afrodit bu adada doğduğu için Afrodit’in adası Afrodisia ve Amatosia olarak da adlandırılır. Ayrıca adanın zenginliğinden dolayı adaya Yunanca Makaria yani kutsanmış ismi de verilmiş, işgal eden milletlerin adıyla Mionis, Esfekia ve Lefke yakınlarındaki Depa (Soli) şehrinin Kralı Philocyprus’un adından esinlenilerek Cyprus ve bir şehir adı Pagos olarak da anılmıştır. (*)

ÜÇ KITANIN ORTASINDA

Kıbrıs, Sicilya ve Sardinya’dan sonra Akdeniz’in üçüncü büyük adası olup, Kuzey Doğu Akdeniz bölgesinde kuzeye doğru Anadolu Platosu ve güneye doğru burnuyla Afrika tabakasının arasında yer alır. Kıbrıs Adası’nın yüzölçümü, 9251 km² olup uzunluğu doğu-batı ucu arasındaki maksimum uzunluğu 225 km ve genişliği de 96,5 km’dir. Kıbrıs Adası, kuzeyinde Türkiye’ye 60 km, batısında Suriye’ye 100 km ve Lübnan’a 150 km ve güneyinde Mısır’a 330 km ve Akdeniz’de bulunan Girit ve Rodos adalarına sırayla 370 km ve 500 km uzaklıktadır. Ada, Asya, Afrika ve Avrupa kıtalarının geçiş noktası ve büyük uygarlıkların oluştuğu merkezi bir noktada yer alır. (**)

Anlaşılacağı üzere, Kıbrıs üç kıtanın ortasındadır.

Bazıları için sadece “Kumar oynanan” bir merkez olarak algılanan Kıbrıs’ın anlamı çok daha farklıdır.

Anadolu’da kazandığı – ki helal para ile kumar oynanmaz – paraları Kıbrıs’ta kumarda harcayan insanlar bilmeli ki, para kazandıkları coğrafyanın güveni Kıbrıs’a egemen olmaktan geçer.

OLDUBİTTİYLE KAYBEDİLEN KIBRIS

Kıbrıs jeopolitik önemi nedeni ile, tarih boyunca çeşitli kavimlerin istilasına uğramıştır. Kıbrıs, M.Ö. 1450 yılından itibaren; Mısırlılar, Hititler, Fenikeliler, Asurlular, Persler, Büyük İskender (Ptoleme Egemenliği), Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Haçlılar (Aslan Yürekli Richard), Venedikliler ve Osmanlılar idaresinde kalmıştır. 300 yıl Osmanlı hakimiyetinde kalan Kıbrıs; 1877-78 Osmanlı-Rus Harbi’nde Osmanlıları destekleme karşılığında 1878’de İngiltere’ye geçici olarak bırakılmıştır. İngiltere, I. Dünya Savaşı’nın başında, Kıbrıs’ı bir oldubittiye getirerek ilhak ettiğini açıklamıştır.

BİR AVRUPA PLANI

Kıbrıs İngiltere’nin idaresi altında iken, Kıbrıs kilisesi, adayı Yunanistan’a bağlamayı amaçlayan Enosis (birleşme) çabasını yoğunlaştırdı. . Enosis hayali Kıbrıs sorununun temelini teşkil eder. Enosis’i gerçekleştirmek için 1955’te EOKA adında bir terör örgütü kuruldu.

Bu örgüt İngilizlere ve Türklere karşı silahlı şiddet hareketlerine başladı. Buna karşılık Türk tarafında TMT(Türk Mukavemet Teşkilatı) kurularak EOKA ile mücadeleye başlandı. (değerlş okur, Kıbrıs’ın Bağımsızlık Tarihi TMT’den ve Rauf Denktaş’tan soyutlanamaz. Ancak konumuz Kıbrıs’ın önemini anlatmak olduğu için değerli insan Rauf Denktaş’tan söz edilmemiştir. Ayrıca şahsen de Rauf Denktaş’ın dostu olmaktan onur duyanlardanım.)

1973 yılının Kasım ayında Yunan ordusunda bir grup albay Yunanistan'da darbe yaptı. Başpiskopos Makarios yönetimindeki Kıbrıs Cumhuriyeti'nde de, cuntanın adadaki kolu olan EOKA tarafından darbe girişiminde bulunulacağı iddiası ortaya atıldı. Alınan önlemler sonrası darbe girişimi engellendi.

Ancak Temmuz 1974'te Makarios, Yunan cuntasının adada bulunan subaylara verdiği emirle tutuklanmak istense de adayı kaçarak terk etti. Daha sonra Makarios İngiltere'ye sığınmak durumunda kaldı. Makarios, 16-17 Temmuz tarihlerinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin kendisinin Kıbrıs Cumhuriyeti’nin hukukî lideri olarak kabul edildiği toplantılarda "Kıbrıs’ın bağımsızlığının ortadan kalktığını ve halkının tehlike altında olduğunu" belirtti.

EOKA'nın tanınan simalarından Nikos Sampson yeni hükümetin geçici başkanı olarak dünyaya ilan edildi ve ertesi gün de başkanlık yetkilerini kullanarak Kıbrıs Helen Cumhuriyeti’ni ilan etti.

ECEVİT VE ERBAKAN KARAR VERİYOR

Kıbrıs’taki darbe Lefkoşa’daki Türk elçiliği tarafından hükümete bilgi olarak geçildi. Uzunca süre ada ile iletişim sağlayamayan hükümet, Başbakan Ecevit’e darbe haberini Aydın gezisi öncesi verdi. Gezisini kısa kesen Ecevit’in aldığı haberle “harekât fikrini” uçakta verdiği, ancak bu fikri Londra ziyareti sonrası aldığı ortaya çıktı.

Erbakan Kıbrıs konusunda harekât fikrini şiddetle destekledi. Erbakan, "Müslümanların fetih hakkı olduğunu" ileri sürüp, sonuçlarını uzun süre düşünmeden “derhal çıkarma yapılması” fikrindeydi.

42 Yıl Önce Bu gün bütün Haber Ajansları Türkiye Cumhuriyeti Başbakaı Bülent Ecevit’in şu mesajına yer verdi:

““Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Kıbrıs’a indirme ve çıkarma harekâtı başlamış bulunuyor. Allah milletimize, büyün Kıbrıslılara ve insanlığa hayırlı etsin. Bu şekilde insanlığı ve barışa büyük hizmette bulunmuş olacağımıza inanıyoruz. Öyle umarım ki kuvvetlerimize ateş açılmaz ve kanlı bir çatışma olmaz. Biz aslında savaş için değil, barış için, yalnız Türklere değil, Rumlara da barışı getirmek için adaya gidiyoruz. Bu karara ancak tüm politik ve diplomatik yolları denedikten sonra mecbur kalarak vardık. Bütün dost ülkelere, bu arada son zamanlarda yakın istişarelerde bulunduğumuz dost ve müttefiklerimiz Birleşik Amerika’ya ve İngiltere’ye meselenin müdahalesiz halledilebilmesi, diplomatik yollardan halledilebilmesi için gösterdikleri iyi niyetli çabalar için şükranlarımı belirtmeyi borç bilirim. Eğer bu çabalar sonuç vermediyse, elbette sorumlusu, bu iyi niyetli gayretleri gösteren devletler değildir.

Tekrar bu hareketin insanlığa, milletimize ve tüm Kıbrıslılara hayırlı olmasını dilerim.

Allah’ın milletimizi ve bütün insanlığı felaketlerden korumasını dilerim.”    

Kıbrıs’ta Bağımsız bir devlet kolay kurulmadı. Kıbrıs Türkiye’nin güvenliğidir.

Türkiye’nin güvenliği için bu harekatta şehit olanların mekanı cennet olsun. Şehit ve gazilerimizi minnetle anıyoruz.

(*)Osmanlı İdaresinde Kıbrıs (Nüfusu-Arazi Dağılımı ve Türk Vakıfları), Ankara; T.C. Başbakanlık Yayınları, 2000, s.4–5.

(**) KKTC Tanıtım Sayfası http://users.metu.edu.tr/birten/adacogr.html