Baltacı Mehmet Paşa'nın Zaferi

Tarihte büyük bir zafer kazanıp da cezalandırılan çok az komutan vardır. 1711 Prut Zaferi’ni kazandığı halde sürgün edilen Sadrazam Baltacı Mehmet Paşa da bunlardan birisidir.

Baltacı Mehmet Paşa 18 Temmuz 1711’de Prut nehri bataklıklarında Rus Çarı I. Petro ve Çariçe Katerina’nın yönettiği Rus ordusunu kuşatmaya almıştı. 4 gün süren kuşatma sonunda Çar Petro için iki yol vardı: Ya “ölüm eri” olacak ve kuşatmayı yarıp çıkmayı deneyecekti. Ya da her türlü fedakârlığı yapıp Baltacı ile anlaşacaktı. Çar ikinci şıkkı seçti ve bütün şartları kabul edip anlaşmayı imzaladı.

Fırtınadan kurtulan insan karaya ayak basınca verdiği bütün sözleri unuttuğu gibi, Çar I. Petro da kurtulduktan sonra anlaşma şartlarına uymamakta ısrar etti. Bu durum anlaşmaya karşı olanlara büyük bir fırsat verdi. Anlaşmaya karşı olanların başında 5 yıldan beri Osmanlı topraklarında yaşayan İsveç kralı XII. Şarl vardı.

Ruslardan kaçarak mülteci olarak Osmanlılara sığınan XII. Şarl’ın mültecilik süresi çok uzayınca halk kendisine “Demirbaş Şarl” lakabını takmıştı. Anlaşma yapıldığını duyan Demirbaş Şarl, Sadrazamın çadırına gelmiş ve Ruslara güvenilemeyeceğini, Çar’ın yakalanarak İstanbul’a gönderilmesi gerektiğini öfkeli bir şekilde anlatmaya çalışmıştı. Baltacı ise, Yeniçerilerin bir “ölüm çıkışı” karşısında yeterli direnci göstereceklerinden emin değildi.

Baltacı Mehmet Paşa’nın Katerina’nın çadırına gitmesi gibi iddialar olayı “Kösem Sultan”laştırmaktan başka bir şey değildi. Baltacı’nın Çar’dan rüşvet aldığı da kanıtlanabilmiş değildir. Ancak yardımcısı Kethüda Osman Ağa’nın bu olaydan dolayı idam edilip malları müsadere edildiğinde, “Çariçenin bir yüzüğü ile Rus ve Saksonya damgalı 2.000 düka altını” çıkmıştı (Zinkeisen, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, 5, s.301). Baltacı, önce Midilli’ye sürgün edildi. Sonra Limni adasına geçirildi ve yaşı henüz 50’yi aşmış iken belki de üzüntüden dolayı burada vefat etti.

Baltacı, bu kadar büyük bir zaferi kaldırabilecek çapta bir devlet adamı değildi. Eline hiç ummadığı büyük bir fırsat geçmişti. Rus ordusunu son neferine kadar ortadan kaldırabilir Çarı ve Çariçeyi esir edebilirdi. Bu durum Rusya’nın bitmesi olmayacaktı. Ama bu kadar büyük bir şansı yakalamış kimsenin en azından daha sağlam şartlarda, daha gerçekçi bir anlaşma yapması beklenebilirdi.

III. Mehmet zamanında kazanılan en garip zaferlerden birisi olan Eğri (Haçova) Zaferi nasıl ki hiçbir fayda sağlamayan bir zafer ise Baltacı’nın Prut Zaferi de çok fayda sağlamayan bir zaferdir. Bu açıdan bakıldığında zaferi kazanca dönüştürmeyi beceremeyen Baltacı’nın, idamdan kurtulmuş olması bile onun için bir ödül olmuştur denilebilir.

Sözün özü: Zafer kazanan, zaferin meyvelerini toplamalıdır. Zaferden sonra askerî, siyasî, ekonomik ve psikolojik tedbirler alınmazsa dökülen kan, verilen can, harcanan milli kaynaklar heder olmuş demektir. Zafer kazanımlarla taçlandırılmadıkça gerçek bir zafer değildir.