Bir Devlet ne zaman çöker?

Kanuni, günün birinde devletin geleceğini merak eder. Acaba bir gün Osmanoğulları inişe geçipte, çökmeye yüz tutar mı? diye derin derin tefekkür eder durur…  

Sütkardeşi olan âlim Yahya Efendi’ye bir mektup yazarak bu soruyu sorar:

‘Sen ilahi sırlara vakıfsın. Kerem eyle de bizi aydınlat. Bir devlet hangi halde çöker? Akıbetimiz nice olur? Bir gün olur da izmihlale uğrar mı? der.

Yahya Efendi’nin ise cevabı çok ama çok kısadır.’ Nemelazım be Sultanım!’ 

Saraydan bu cevabı hayretle okuyan Sultan, bu cevaba bir mana veremez ve Yahya Efendi gibi bir zatın, işi böyle basit bir cevapla geçiştirmesine şaşırıp, doğruca âlimin dergâhına gidip, kısa cevabı için sitem edince…

 Yahya Efendi:

-Sultanım sorunuz üzerine iyice düşündüm ve kanaatimi de açıkça arz ettim.

-Sultan iyi ama bu cevaptan bir şey anlamadım. Sadece ‘Nemelazım be Sultanım’ demişsin. Sanki ‘Beni böyle işlere karıştırma’ der gibi bir anlam çıkarıyorum…

Yahya Efendi neyi kastettiğini açıklar:

-Sultanım! Bir devlette zulüm yayılsa, haksızlık şayi olsa, işitenlerde ‘Nemelazım’ deyip uzaklaşsalar, sonrasında da koyunları kurtlar değil de çobanlar yese, bilenlerde bunu söylemeyip sussa, gizleseler; fakirlerin, muhtaçların, kimsesizlerin feryadı göklere çıksa ve bunu da taşlardan başkası işitmese, işte o zaman devletin sonu görünür.

Böyle durumlardan sonra halkın, devletine karşı itimat ve hürmeti sarsılır. Asayişe itaat hissi gider. Çöküş de izmihlal de böylece mukadder olur…

-Sultan Yahya Efendi’nin söylediklerini dinlerken ağlamaya başlar, söyleneni başını sallayarak tasdik eder. Sonrasında da kendisini böyle ikaz eden bir âlime memleketinin sahip olduğu için Âlemlerin Rabbi’ne şükredip bu tür ikazlardan geri kalmaması için tembihte bulunarak dergâhtan ayrılır…

Hülasa;

En güçlü olunan anda, şayet gaflete düşülürse, hele ki teneffüs edilen alan siyaset mecrasıysa en aciz durum tekabül eder ve en ciddi sıkıntılar en tepedeyken zuhur etmeye başlar ve ne olduğunu anlayamadan birden bire iniş başlayı verir…

Makamlar aslında insanları yalnızlaştırır, etraf kalabalık olsa da, gidilen yerlerde kalabalığa muhatap edilseler de yalnızlık kaderleridir. Yalnızlık ise insanlar için, farklı bir sınav alanıdır…

 Fatih İstanbul’u fethederken yanında Akşemseddin Hazretleri gibi hem yöresinde olup hemde kendisine yol gösteren ulemaya sahipti.

 Kanuni’nin yanında ise Ebu Suud gibi evliyaullahlar rehberlik ediyordu.

Rabbim her devlet büyüğüne (Keramet sahibi olmasından vazgeçtik) kendisini eleştirebilecek! Yol gösterecek, dostlar nasip etsin…  

 ‘Ta ki o, fey ve ganimet malları, hatta genel olarak servet sizden zengin olanlar arasında dolaşıp durmasın’(Haşr)

İyi yönetilen bir ülkede fakirlik utanılacak bir şeydir. Kötü yönetilen bir ülkede ise zenginlik utanılacak bir şeydir (Konfüçyüs)

Her şeyi bildiğini düşünen insan, kendisini farklı sanan bir zavallıdır. Unutma ki neyi bilmediğini bilmek, insan olmanın ilk şartıdır. (Victor Hugo)