Boşanmak bazen en iyi çözüm

Eşinizle anlaşamıyorsunuz ama çocuklar için katlanmak durumunda olduğunuzu düşünüyorsunuz. Oysa mutsuz bir aile ortamında büyüyen çocuklara, ayrıldıkları halde çocuklarına sahip çıkan ailelerin çocuklarına nazaran çok daha mutsuzlar. Uzm. Klinik Psikolog Göksu Telmaç, mutsuz bir evliliği sürdürmek yerine boşanmanın daha mantıklı olduğunu ancak çocukların asla anne ve baba arasında tercih durumunda bırakılmamaları gerektiğini söylüyor.

Boşanmak isteyen çiftler bunu çocuklarına nasıl açıklamalıdır?

Boşanmak isteyen çiftler, çocuklarına durumu anlatmadan önce bazı noktalara çok dikkat etmeliler. Bu noktada bizler ideal olan süreçten bahsediyoruz. Her zaman bu noktalar istenen çizgide gitmeyebiliyor. Yine de bu işte izlenmesi gereken doğru yolları bilip elden geldiği kadar çaba sarf edilmesi taraftarıyım. 

Öncelikle acele etmeden, doğru zamanı beklemeliler. Sıklıkla süreçten vazgeçme, barışma yoluna gitme ya da belirsiz akan bir döneme girilebiliyor. Bu da boşanma haberini almış çocuğu olumsuz etkiliyor. En doğru zaman, tam olarak karar verilmiş ve hatta sürecin tamamlanmasına yakın zaman. Boşanma sürecine giren çift, çocuklarına bu bilgiyi birlikte açıklamalı. Bu konuşmada, bu durumun sadece onların karı-koca ilişkisini bitireceğini, her zaman birer anne baba olarak çocuklarının yanında olacaklarını, gerekli durumlarda görüşeceklerini ve onları hiçbir zaman bırakmayacaklarını vurgulamalılar.

Çocuğun ayrılan anne baba için seçim yapma durumu var mıdır ve doğru mudur?

Boşanma sürecinde ve sonrasında çocuktan bir taraf olması ve bir seçim yapması beklenmemeli. Bu çocuğu psikolojik olarak çok zorlar. Konfor ve rahat hissetme açısından kiminle sürekli yaşamak istediği sorulabilir ama bir zorlama asla olmamalı. Ebeveynler çocuklarını göstermek-göstermemek konusunda hiçbir zaman güçlükler çıkarmamalı. En öfkeli boşanma sürecinde bile çocuğun ebeveynleriyle sağlıklı iletişimi kurtarılmalı.

Birçok çift anlaşamadıkları ve şiddetli geçimsizlik yaşamalarına rağmen çocukları için evliliklerini sürdürme yöntemine gidiyorlar. Bu doğru mudur?

Bu noktada pek çok değişken var. Evliliklerinde mutsuz olan ama bunu gündelik ilişkisinde birbirine yansıtmayan, aile birliğine önem verdiği için eşinden beklentilerini asgariye düşürmüş ve saygı çerçevesinde ilerleyen aileler çocuklarına zarar vermiyorlar. Beklentileri tam olarak karşılanmıyor ama yan yana yaşayabiliyorlar.

Diğer tarafta, sürekli mutsuz, mesafeli, küs olan, tartışan bir çift, çocukları üzülmesin diye ayrılmıyor. Ama çocuğunu mutsuz, kaygılı bir evde büyüterek ciddi bir zarar veriyor. Çocuklar anne babanın birbirine olan bu düşmanca tavrından oldukça etkileniyor. Bu çocukların akademik olarak daha başarısız, ilişki sürdürmede problemli oldukları araştırmalar tarafından kanıtlanıyor. Böyle bir tabloyu sağlıklı bulmuyorum. Boşanmanın çözüm olduğu noktalar karşımıza çıkabiliyor.

Uzun süre çıkan, birlikte olan, birbirini tanıyan çiftler de evlilik sonrasında boşanmaya gidebiliyor. Evlilik öncesi çiftler kendilerini saklıyor mu, nedir evlendikten sonra değişen?

İnsanlar bırakın birbirlerini, kendilerini tanımıyorlar. Ne istediklerini, neyi hak ettiklerini, hangi sorunlara ve ihtiyaçlara sahip olduklarını düşünmüyor ve bilmiyorlar. Aşk ve tutkuyla geçen süreçte de kendileri olamıyorlar. Evlilik sonrasında ilişkiler ağır sınavlar veriyor. Ailelere uyum, maddi sıkıntılar, ev yaşantısındaki roller kişinin sahip olduğu problemleri ya da ikili arasındaki uyumsuzluğu su yüzüne çıkarıyor.

Bir de ben “Evlenince düzelir” inancına katılamıyorum. Bir insan kıskanç mı? Evlenince de kıskanç olacak. Evlilik tabii ki insanı olgunlaştırır ama ciddi problemleri iyileştirmek gibi bir gücü yok diye düşünüyorum.

Çocuğun yanında tartışmak ya da kavga etmek çocuk üzerinde nasıl bir darbe oluşturur?

Çocuklar bu durumda en çok kaygı problemleri yaşıyorlar. Anne ve babanın gitmesinden, hatta kendisini de bırakmasından korkuyorlar. Davranış problemleri, içe dönme ya da agresyon gösterebiliyorlar.

Ayrılan çiftler bazen çocuklarını birbirine göstermeme gibi bir yola başvuruyor. Bir nevi kendi kişisel intikamlarını çocuklara yüklüyor? Neler söylersiniz bu konuda?

Bir çocuğun başına gelebilecek en kötü şeylerden biri bu durum. Düşünün ki dünyaya anne ve babanızla bir hayat yaşama lüksüyle geliyorsunuz ama ebeveyniniz ayrılık sonrası sizi diğerinden koparıyor. Ne yaşanırsa yaşansın çocukla ebeveyn bağı korunmalı. Bu, onun hayata duyacağı güven açısından önem taşıyor.

Ayrıldıktan sonra ikinci bir evlilik kararı alınmışsa bu çocuğa ya da çocuklara nasıl anlatılmalı. Çocuğun ya da çocukların karşı çıkmaları durumunda ne yapılmalı?

Boşanma süreci ve sonrasında psikolojik destek almak oldukça yararlı. En çok da ikinci evlilik aşamasında bir uzman desteği alınması taraftarıyım. Çocukların ayrılığa alışması, bu süreci en az hasarla atlatması ilk hedefimiz. Ardından ikinci evlilik kararını çocuğa açıklamak konusunda çocuğa net olunması gerekiyor. Çocuğun o kişiyle iyi bir ilişki kurması gerekli. Çocuk en çok unutulacağından ve ihmal edileceğinden korkar. Kaygıları üzerinde hassas olunmalı. Çocuk evliliğe karşı çıkarsa muhakkak destek alınmalı ve gereken noktalar uzman eşliğinde ilerlenmeli.