Çağın hastalığı KOAH

Dünyada ve Ülkemizde 4.cü sırada yer alan, çağın sorunu haline gelen kısaca adı KOAH ( Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı)  ile ilgili tüm ayrıntıları, Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. İsmail Hanta, gazetemiz yazarı Melahat Karataş’a anlattı.

SİGARA EN ÖNEMLİ ETKEN

Prof Dr. İsmail Hanta,“En önemli nedeni sigara içmek. Tüm dünyadaki sigara içme alışkanlığının yaygın olmasıyla ilişkili olarak ta artık günümüzde KOAH, çok sık karşımıza çıkan bir hastalık. Bütün dünya rakamlarıyla beraber, Türkiye’deki rakamlarda bunu destekliyor” şeklinde konuştu.

AKCİĞER NAKLİ GEREKEBİLİR

Hanta, “Adana’da bir çok hastanede ve bizim hastanemizde KOAH, pek çok uzman hekim arkadaşımız tarafından bilinen, tanısı ve tedavisi yapılabilen bir hastalık. KOAH hastalığının son döneminde, akciğer nakli gündeme gelebilir. Bu bizim ülkemiz koşullarında, ne yazık ki çok az uygulanan bir girişim” dedi.

**************************************

KOAH hem süründürür hem öldürür

ADANA MEDYA - Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı  Prof. Dr. İsmail Hanta, Akciğer hastalığı olarak bilinen KOAH’ın, tanı ve tedavi yöntemleriyle ilgili tüm merak edilenleri, Adana Medya Gazetesi Yazarı Melahat Karataş’a anlattı.

ÖZGEÇMİŞİ

1971 Adana doğumluyum. İlkokul, Orta ve Lise eğitimimi burada tamamladıktan sonra, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Bölümünden mezun oldum. Öğrencilik hayatım bittikten sonra, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümünde Uzman Dr. olarak göreve başladım. Yaklaşık 20 yıldır da en iyi şekilde mesleğimi aynı hastanede sürdürmeye çalışıyorum. Evliyim, 2 çocuk babasıyım.

KOAH HASTALIĞININ TANIMINI YAPARMISINIZ?

KOAH hastalığı,bir akciğer hastalığıdır. Hava yollarında tıkanma ve daralma ile karakterize bir hastalıktır. Hastalarda nefes darlığı şikayetinin oluşmasına neden olan, nefes alıp vermeyi zorlaştıran, müzmin bir hastalıktır kısaca KOAH dediğimiz hastalık. En belirgin özelliği az öncede söylediğim gibi, hastanın nefes alıp vermesini zorlaştıran bir hastalık olmasıdır.Yavaş yavaş gelişen ve hastaların bunun hemen farkına varamayacağı, genellikle yaşlılığa bağladıkları sinsi bir hastalıktır diyebiliriz.

BRONŞİT HASTALARI KOAH HASTALIĞI İÇİN ADAYDIR DİYEBİLİR MİYİZ?

Bu hastalık halk arasında çok sık bilinen  bir durumdur. Özellikle bronşit, “öksürük ve balgam çıkarma olarak bilinir” Hemen hemen her kış, hastalar öksürürler, balgam çıkarırlar. Bu hastalar genellikle, sigara kullanan insanlardır. Bu şikayetleri de sigara içmeye yorarlar. Halbuki bu artık bronşit dediğimiz hastalığın göstergesidir ve özellikle de, kronik bronşit tanımlamasını getiririz biz bu durum için. “Kronik bronşit olan insanlar, KOAH hastalığı için aday hastalardır” Bu hastalarda ileri dönemlerde genellikle nefes darlığı, hırıltılı nefes alıp verme görülür. Buda KOAH hastalığının en belirgin özelliğidir.

BU HASTALIĞIN EN ÖNEMLİ NEDENLERİ NELER?

En önemli nedeni sigara içmek. Tüm dünyadaki sigara içme alışkanlığının yaygın olmasıyla ilişkili olarak ta, artık günümüzde KOAH çok sık karşımıza çıkan bir hastalık. Bütün dünya rakamlarıyla beraber, Türkiye’deki rakamlarda bunu destekliyor. Yakın zamanda yapılan pek çok çalışmada, tüm dünyada erişkinlerde sık görülen hastalıklar arasında, 4.ncü sıralara kadar yükseldiği görülüyor. Bununda iki nedeni var. Birincisi, dünya ülkeleri ve bizim ülkemizde sigara içme alışkanlıklarının hala yaygın olması. İkincisi, insanların yaşlanma sebebi. Erken yaşta bu hastalıktan hastayı kaybetme sayısı, daha az görülür. Uzun yıllar sigara içen, 40 yaşını geçmiş insanlarda KOAH olma olasılığının, çok yüksek düzeylere geldiğini biliyoruz.

KOAH HASTALARINA NASIL BİR TEDAVİ YÖNTEMİ UYGULANIYOR?

Bu hastaları önce tanımak lazım. Ulaştığımız kitleye şunu söylüyoruz “Eğer 40 yaşını geçmişse, ve uzun zaman sigara içiyorsa, kişide muhakkak KOAH hastalığı görülebilir” Birde nefesinin yetmediğini söylüyorsa, bu olasılık çok yüksek. Bu durumda bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurmalarını öneriyoruz. Burada hekim şikayetlerini dinledikten sonra, “solunum fonksiyonu testi” uygular ve nefes ölçümüne bakarak, bu sonuca göre tanı konur. İlla insanlarda bu tanı için nefes darlığı olması gerekmiyor. Bir gurup insan, “nefesim daralmıyor, rahatım diyor” fakat bu insanlarda da KOAH olabiliyor. Altını çizerek şunu söylüyoruz, “40 yaş üstüyseniz, ve uzun süre sigara içmişseniz, mutlaka solunum fonksiyonu testini yaptırın” KOAH hastalığı tanısı konan hastalarda, hemen tedaviye başlıyoruz. Özellikle nefes alımını rahatlatacak ilaçlar veriyoruz. Halk arasında “fısfıs” olarak ta bilinir. Fakat en önemli girişim, hastanın muhakkak sigarayı bırakması. Bütün mücadeleyi bu yönde yapmamız gerekiyor, en önemli girişim bu. Hele hastalık tanısı konmuşsa, sigaranın bırakılması şart.

KOAH ÖLÜMCÜL BİR HASTALIK MI?

KOAH hastalığı, doğası gereği ilerleyen bir akciğer hastalığıdır. Normal insanlar bile 30-35 yaşından sonra, bir miktar her yıl akciğer fonksiyonundan kaybeder. Akciğer fonksiyonları kaybedilmiş, çok daha ileri yaşlara geldiğinizde KOAH varsa, erken yaşlarda bu fonksiyonları çok fazla kaybettiğiniz için, size yetecek bir akciğer kapasiteniz kalmıyor. Bu da pek çok sorunu beraberinde getiriyor. Nefes alamamak ve buna bağlı çeşitli hastalıkların ortaya çıkması gibi. Bu  hastalarımızı kontrol altında tutuyoruz. Devreye soktuğumuz ilaçlarla hastalığın önüne geçmeye çalışıp, bir takım tavsiyelerde bulunuyoruz. Örneğin zatürre aşını, grip aşını yaptır, tozlu ve kokulu ortamlarda durma, beslenmene dikkat et, gibi. Önerilerimiz dikkate alındığında, hastalığı gelindiği düzeyde tutmaya çalışıyoruz.

KOAH HASTALIĞININ TEK SEBEBİ SİGARA MI?

 Bu hastalığı sigara dışında tetikleyen başka faktörlerde mevcut. Örneğin, tozlu kokulu iş ortamları, tekstil fabrikaları,mobilya, marangoz gibi işlerde çalışanlar büyük risk altında. O nedenle bu tür iş kolunda çalışanlar sigara içmiyorsa dahi, KOAH hastalığı için bulundukları ortam önemli bir etken. Bu tarz yerlerde çalışanlarında aynı ya da benzer şikayetleri varsa, hekime başvurmaları, “solunum fonksiyon testi” yaptırmaları gerekli.

ANNE KARNINDA SİGARA DUMANINA MARUZ KALAN BEBEK, BU HASTALIĞA ADAY MI?

Son yapılan çalışmalarda, özellikle anne karnında sigara içen bir annenin bebeği, doğum öncesi dönemde bile akciğer gelişiminin negatif etkilenebileceği, o çocuk doğduğunda akciğer kapasitesinin normallere göre daha düşük olacağı, ve bu çocuk büyüdükçe de, bu düşüklüğün devam edeceği söz konusu. Anne karnında ve çocukluk çağında ki dönem, çok önemli bir dönem. Bu süre zarfında sigara ve dumanına maruz kalan çocuk, büyük risk gurubu içinde. Anne karnında bulunan bebeğin, sadece ev ortamında bulunan kişilerin sigara içmesi, dumanına maruz kalması, değil sorun. Aynı zamanda, erişkin dönemlerde de sigara içilen ortamların, sigara içmeyen insanlar tarafından paylaşılması ve o insanlara sigara içenlerin dumanından etkilenmiş olması da, bu hastalığı beraberinde getirebilir. Biz buna pasif sigara içiciliği deriz. Kendi içmiyor ama, aynı ortamı paylaştığı insanlar yoğun içiyor, ve devamlı aynı havayı soluyup, içerisine alıyor. İçmese bile kişinin kendisi de, bu risk gurubunda yer alıyor. İnsanların bunu da bilmesi lazım.

KOAH HASTALIĞINA ETKEN SİGARA İÇİNDEKİ MADDELER Mİ?

Klasik sigara da, zaten bildiğimiz 4 binden fazla kimyasal var, onlarca direk kanserojen olduğu ispat edilmiş madde var. Bunlar aslında bu hastalığın oluşması için yeterli. KOAH, akciğer kanseri, Göğüs Hastalıkları Uzmanlarını ilgilendiren hastalıklar bağlamında baktığımızda, yine sık gördüğümüz kalp hastalıkları ki, dünyada hala birinci sırada sigara direk sebep. Bir sigaranın içeriğinin az ya da çok değiştirilmiş olması, tamamen insanları yanıltmaya yönelik girişimler. Bir sigaranın her dumanında, 4 binden fazla bileşen var ve onlarca da ispatlanmış kanserojen madde var.  

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ BALCALI HASTANESİNDE KOAH TEDAVİSİ YAPILIYORMU?

Adana’da pek çok hastanede ve bizim hastanemizde KOAH, pek çok uzman hekim arkadaşımız tarafından bilinen bir hastalık. Tanısı ve tedavisi yapılabilen bir hastalık. KOAH hastalığının son döneminde, akciğer nakli gündeme gelebilir. Bu bizim ülkemiz koşullarında, ne yazık ki çok az uygulanan bir girişim. Adana’da henüz akciğer nakli yapılmıyor. Ancak, KOAH’ lı hastaların eğitiminden, bakımından, tedavisinden tanısına her şeyi, rahatlıkla yapabiliyoruz. Bu konuda herhangi bir sıkıntımız yok. Ancak son evreye gelmiş bir hastanın, genç hasta ve bazı özelliklere de sahip olması gerekiyor akciğer nakli için. Böyle hastalarımız da var. Biz onları daha çok, Ankara ve İstanbul’da ki merkezlere gönderiyoruz. Ancak orada da başka bir sıkıntı, bu hastaları bekliyor. Çünkü nakil bekleyen yüzlerce hasta var sırada.

DÜNYA SIRALAMASINDA KAÇINCI SIRADA YER ALIYOR KOAH?

Sağlık Bakanlığı insanların neden öldüğünü, yaptığı araştırma sonucunu bizimle paylaştı. Türkiye genelinde, KOAH’ lı ölümlerin 4.cü sırada olduğunu söylüyor. Adana içinde şunu söyleyebiliriz, yakın zamanda bir çalışma yaptık. Her 5 erişkinden, neredeyse birinde KOAH varlığını gördük. Kendi pıratiğimize baktığımızda, tabi ki önemli bir hasta gurubuyla uğraşıyoruz. Ancak o hastalara sorduğumuzda, bir doktora gitmediklerini de gördük. Yani, şikayetlerini yaşlarının ilerlediğine , sigaraya bağlı olduğunu, düşündüklerini gördük. Ya da gittikleri doktorlar tarafından KOAH’ın, yeteri kadar bilinmemesi nedeniylede, bu hastanın KOAH olabileceğini anlamamışlar ve yanlış tanıyla gezen bir de gurup var.

TOPLUMU BİLİNÇLENDİRMEK ADINA HASTANENİZİN YAPMIŞ OLDUĞU ÇALIŞMALAR VAR MI?

Üniversitemizin çeşitli kurumlarla yapmış olduğu, protokoller var. Örneğin, Adalet Bakanlığı ile anlaşmamız var. Ceza Evlerine gidip, bu hastalığı anlatabiliyoruz. Okullarda ise, KOAH tan ziyade, sigaranın sağlığa zararları konusunda eğitim seminerlerimiz oluyor. Şimdilik bu düzeyde gidiyoruz. Hekim arkadaşlarımızla çeşitli toplantılarda bir araya gelip, KOAH yönetimiyle alakalı yeni gelişimler konusunda, paylaşımlarda bulunuyoruz. Birde her yıl kasım ayının 3.cü haftası, “Dünya KOAH Günü” olarak kutlanıyor. Biz bu tarihlerde de, çeşitli aktivitelerde bulunuyoruz. Örneğin, geçmiş yıllarda M1 alışveriş merkezinin içine, bir stant kurduk. Orada “solunum fonksiyon testi” yaptık vatandaşa. Bunu tamamen toplum bilinci açısından gerçekleştirdik. Geçmiş yıllar yine, istasyon caddesinde bir “solunum fonksiyon test çadırı” kurduk. Burada ücretsiz olarak insanları, sigaraya karşı bilinçlendirmeye çalıştık. Yine her yıl eğitim toplantılarıyla, broşür dağıtmalarla da, KOAH hastalığına karşı farkındalık oluşturma anlamında, çeşitli aktivitelerimiz var. Bu yılda  benzer çalışmalar yapmaya devam edeceğiz. Bölgemizde, özellikle de “Dünya KOAH Haftası” gününde, çeşitli aktiviteler mutlaka yapıyoruz.