Gazeteler derya deniz

Gazeteler, haber kaynaklarıdır. İlk zamanlar her gazete kendi haber ağını kurar ve burdan aldıkları haberleri yayınlardı. Yazar kadrosu vardı ve bunların yazıları fikirleri topluma dağılırdı. Gazeteler, iktidara göre konumunu belirler, muktediri destekler ve muhalefet ederdi. Gazetelerin çıkması ve dağıtılması izne tabi idi, sansür edilirdi.

Topluma dağıtılan ve bir ücretle satılan bu basılı evraka "mevkute" denir. Bununla, her çeşit ve kamuya dağıtılan basılı şeyler anlatılır. Savcılıklarda bu işleri takip ve izlemekle görevli "Basın savcılıkları" ihdas edilmiştir. Devlet örgütlenmesi içinde Basın ve Yayın Genel Müdürlüğü, basın mensuplarının konumunu düzenlemekle görevli idi. Basın ve radyo yayınlarıyla ilgili eğitim, Sosyal Eğitim yapan Fakültelerde bir bölüm idi.

Gazete ve medyanın yayını; içeriklere, zamana ve ihtiyaca göre sınıflandırıldı. Buna göre muhabirler uzmanlaştı. Bunların yanında bir de "elektronik yayın" dönemi başladı. Basın İlan Kurumu, bu yayınların izlenme durumlarına göre buralara, mevkuteler gibi ilan dağıtımı yapmaktadır. Özel ilanlar, şüphesiz devam etmektedir.

Teknolojinin gelişmesi ve otoriter sistemin demokratize olmasıyla sistem de değişti. Hızlı bir gelişmeler oldu. Basın Yayın Yüksek Okulları/Fakülteleri, İletişim Fakülteleri açıldı. Bilgisayar ve internetin yayılmasıyla ve özellikle de şu "akıllı telefon"ların çıkmasıyla haberleşme olanakları hepten değişti ve arttı. Kişilerin internete girme olanakları, haber kaynaklarını zenginleştirdi. Televizyon ve uydu yayınları, bunların sayı ve çeşitliliği, görsel medyanın öne çıkması, dil sorununu da ortadan kaldırdı.

Basın ve haber kaynaklarının elemanları olmayanlar da, fikirlerini kamuya açıklama imkânına kavuştu. Yazar-çizer sayısı arttı. Haber ajansları rekabete girdiler.

Körfez savaşında, CNN-TV yayını ile anında dünyaya haber ve görüntü geçiyordu. Bununla dünya kamuoyu istendiği yönde şartlandırılıyordu. TV, adeta en büyük silah oldu. Bu nedenle de "savaş muhabirliği" kursları düzenlendi. Bu gazeteciler "muharip sınıf"a dâhil oldular.

Basın ve Medya, "4.Güç" olarak adlandırıldı. Devlet, bu gücü kullanmak ve hiç olmazsa kontrolde tutmak ihtiyacına geldi ve yaptı. Şimdi devlet, iletişim kanallarını kontrol etmekte ve izlemekte, burda ifade edilen fikir ve görüntüler nedeniyle hesap sormakta ve cezalandırmaktadır.

Uzaktan yapılan hassas dinleme işlemleriyle, değil kişilerin, devletlerin bile saklısı-gizlisi kalmamıştır. Wikileaks belgelerinin açıklanması, devletleri zor durumda bırakmıştır.

Basın ve Medyanın iletişim hızı ve önemi, ülkemizde de yerini almıştır.

Bu kadar yetkin ve etkin olan Basın-Medya sektörü, özel ve resmi kişi ve kurumların ilgi sahasıdır. Devlet; kurduğu medya kanalları vasıtasıyla, bu önemli gücü kendi yararına kullanmakta, kamuoyunu istediği gibi şekillendirmektedir. Ancak, demokratik ülkelerde, bu tekel oluşumuna itirazlar oldu ve özel teşebbüse de saha açıldı. Ülkemizdeki seyir bu şekilde gerçekleşti.

Muhalif basın artınca ve etkili olunca, devlet sansür uygulamağa başlar, yayınları yasaklar, cezalandırır ve kapatır. Yakın dönemde, gazete binalarına sabotaj/bombalama yapılarak, izleyicilere gözdağı verilmiştir.

İktidar; muhalifin sesini kısmak için, basına karşı çeşitli manipülasyonlar yapmakta, davalar açmakta, ikbal ve maddi imkânlar temin ederek, kalemi satın almaktadır. Bu da yetmemiş ve bir "havuz" oluşturularak birikimlerle basın ve medya kanalları satın alınarak hizmete koşulmuştur. Ülkemizde bu yöntem etkili olmuş ve ancak birkaç muhalif gazete ve TV-Kanalı kalmıştır.

Diyebiliriz ki, Türkiye'deki basın-medya, maalesef otoriter rejimdekilere benzemiştir. Gazete patronlarına devlet olanaklarının peşkeş çekilmesiyle onlara aşırı menfaatler sağlanmakta ve bunlardan birisi muktedire "âşık" olduğunu TV'den ilan etmektedir.

Türkiye'nin bu kaotik ve rejimin otoriterleştiği dönemde, "devşirme" birçok kalem, daha önce gol atmak istediği kaleyi savunmaktadır. Bu durum, hikmete ermekten değil rüşvete düşmekten kaynaklanmaktadır.

Ülkemizdeki siyasi ve sosyal olaylar, yeterince bilimsel olarak incelenmemekle birlikte, haberleşme yüksek seviyededir."Havuz Medyası", AKP'nin yani iktidarın basın bülteni gibidir. Siyasal birçok proje "havuz medyası" üzerinden yürütülmektedir. Bu nedenle haberler objektif olmaktan öte manipulatiftir. Yani haber gerçek ve olduğu gibi değil, bazen kurgulu ve yorumludur. Bu da, insanları yanıltmaktadır. Buna rağmen basın, izlenecek. Çünkü basın, dönemin aynasıdır. Kendisinin tutumu da bir veri olarak değerlendirilecektir.

Gazete; günlük olmakla birlikte, aslında kalıcıdır. Birgün vitrinde kalmakta ve sonra arşivde yerini almaktadır. Elektronik kopyalama yöntemleri ile birçok kurum ve şahısların arşivine de girmektedir.

Ülkemizdeki şu son bir aylık olayların sayısı ve önemi, önümüzde görünen yeniden seçimi, seçilecekleri, sonuçları belirler niteliktedir. Basından yapılacak bir derlemeyle olayları bütünleştirmek, karar almakta yararlı olacaktır.

İnsan aklı unutmakla maluldür.