I. Dünya savaşında cepheler - antlaşmalar (3)

I.DÜNYA SAVAŞINDA CEPHELER-ANTLAŞMALAR (3)

Dr.Ömer Uluçay

Almanya İle Versay Barış Antlaşması

I. Dünya Savaşı sonunda İtilaf Devletleri ile Almanya arasında imzalanan barış antlaşmasıdır.

18 Ocak 1919'da başlayan Paris Barış Konferansı'nda müzakere edilmiş, 7 Mayıs 1919'da son metin Almanlara deklare edilmiş, 23 Haziran'da Alman Parlamentosu'nca kabul edilmiş ve 28 Haziran 1919'da Paris'in Versay banliyösünde imzalan ve 10 Ocak 1920'de yürürlüğe girmiştir.

İçerdiği ağır koşullardan ötürü Versay Antlaşması Almanya'da büyük tepkiye yol açmış ve "ihanet" olarak kabul edilmiştir. Birçok tarihçi Almanya'da 1920'lerde yaşanan ekonomik ve siyasi istikrarsızlığa, Nazi Partisi'nin iktidara gelişine ve II. Dünya Savaşı'na Versay Antlaşması'nın neden olduğu düşüncesindedir.

Almanya Antlaşmak İstiyor

ABD Başkanı Woodrow Wilson'un önerilerine savaş içinde hiçbir devletten olumlu yanıt gelmedi. Almanya'nın yenilgisinin kesinleşmesi üzerine, Alman şansölyesi Maximilian, 4 Ekim 1918'de, İsviçre aracılığıyla Wilson'a bir nota göndererek ateşkesin hemen sağlanmasını ve On Dört Madde temelinde barış görüşmelerinin başlatılmasını istedi.

Alman hükümeti 1918 yılının Ekim ayında, dönemin ABD başkanı Woodrow Wilson'un adil bir barış için önermiş olduğu on dört maddeyi kabul ettiğini bildirmiş, Başkan'dan bu çerçevede bir antlaşmaya gidilmek üzere ateşkes sağlanması yönünde girişimlerde bulunmasını talep etmişti.

Bu ondört maddenin dokuz maddesi yeni toprak düzenlemeleriyle ilgilidir. Ancak savaşın son yılında gerek İngiltere, Fransa ve İtalya arasında, gerekse de bu ülkelerle Romanya ve Yunanistan arasında imzalanmış olan gizli antlaşmalar daha farklı bir toprak düzenlemesini gerektirmekteydi.

Paris Barış Konferansı'nda "Üç Büyükler" olarak bilinen İngiltere Başbakanı David Lloyd George, Fransa Başbakanı Georges Clemenceau ve İtalya Başbakanı Vittorio Emanuele Orlando etkin olmuş ve Versay Antlaşması'nın maddeleri taslak haline getirilmiştir.

Bu taslakla ateşkes görüşmeleri sırasında verilen güvenceler arasındaki uyumsuzluk Alman heyetince protesto edilse de Alman Meclisi antlaşma şartlarını 9 Temmuz 1919'da, Almanya üzerinde abluka kalkmadığı ve başka yapılacak bir şey olmadığı için onayladı.

10 Ocak 1920'de yürürlüğe giren Almanya İle Yapılan Versay Antlaşması'na göre:

1. Antlaşma Bismarck (Bismark)'ın kurduğu Almanya'yı yıkıyor ve yeni bir Avrupa düzeni kuruyordu.
2. Almanya, Alsas-Loren'i Fransa'ya, Eupen (Öpen), Malmedy (Malmedi) ve Monschau (Monşo)'nun bir bölümünü Belçika'ya,
3. Memel'i (bugün Klaipeda) yeni kurulan Litvanya'ya,
4. Yukarı Silezya'nın güney ucunu ve Batı Prusya'nın büyük bölümünü Polonya'ya,
5. Yukarı Silezya'nın bir parçasını Çekoslavakya'ya bırakıyordu.
6. Danzig (bugün Gdansk) serbest şehir oluyor ve Milletler Cemiyeti'nin himayesine terkediliyordu.
7. Saar (Sar) bölgesi Fransa'ya bırakılacak, bölgenin esas kaderi ise onbeş yıl sonra yapılacak halk oylaması ile belirlenecekti.
8. Almanya, Ren kıyılarındaki ve Helgoland'da mevcut tahkimatları yıkacaktı.
9. 1920'de Schleswig Holstein bölgesinin Schleswig kısmında plebisit yapılacaktı. Bu plebisit sonucu Orta Schleswig Almanya'da kalırken; Apenrade (Aabenraa), Sonderburg (Sonderborg), Hadersleben (Haderslev) ilçelerinin tamamıyla Tondern (Tønder) ve Flensburg ilçelerinin kuzey kısımlarından oluşan Kuzey Schleswig (Güney Jutland) Danimarka'ya geçiyordu. 15 Haziran 1920'de Almanya, Danimarka'ya Kuzey Schleswig'i resmen devretti.
10. Almanya'nın, Çin'deki hakları ve Büyük Okyanus'taki adaları Japonya'ya devredildi.
11. Almanya, Avusturya ile birleşmemeyi taahhüt etmekte;
12. Avusturya, Çekoslovakya ve Polonya'nın bağımsızlığını tanımaktaydı.
13. Tarafsızlığı savaş içinde çiğnenen Belçika'nın hukuki bakımdan da tarafsızlığı kaldırılmakta, Almanya da bunu kabul etmekte idi.
14. Almanya, mecburi askerliği kaldırıyor, en çok 100 bin kişilik bir ordu bulundurmak yetkisine sahip oluyordu.
15. Almanya denizaltı ve uçak da üretemeyecekti.
16. Bütün gemilerini de İtilaf Devletleri'ne teslim edecekti.
17. Almanya, ödeme kabiliyetinin çok üstünde bir savaş tazminatıyla da yükümlü tutuluyordu.
18. Birçok Alman yeni kurulan devletlerin sınırları içinde kalmıştı. Bu durumun doğal bir sonucu olarak azınlık meselesi, Barış Antlaşmasının uygulanması ile ortaya çıkmıştır.
19.  

Almanya, bu felaketin ardından dünyada görülmemiş bir kalkınma gerçekleştirdi ve 20 yıl içinde tekrar savaşa girdi (II. Dünya Savaşı,) dünyaya meydan okudu ve yeni felaketlere sebep oldu. Bu dönemde İsmet İnönü Milli Şef olarak Türkiye'yi yönetiyordu. Türkiyeyi bu felakete düşürmemek basiretini gösterdi.

Atasözümüzdür, "yiğit düştüğü yerden kalkar". İşte böyle. Almanya "düştü ve kalktı" ama bir daha "düştü ve kalktı". Başka bir atasözümüz de var "anan her zaman oğlan doğurmaz".

Kalıcı ve insani olan barıştır. Barış içinde mücadele! Çünkü hayat mücadeledir.