Kabotaj mı, sabotaj mı?

Kapitülasyonlar Kanuni Sultan Süleyman döneminde başlar. Fransa Kralı Fransuva’nın yardım için Kanuni’ye yazdığı mektup ve Kanuni’nin cevabı çok çarpıcı tarihi belgelerden biridir. Kanuni, Fransa’yı Avrupa’dan uzaklaştırmak ve Osmanlı’ya yaklaştırmak için Fransa’ya bazı ayrıcalıklar tanır.

Bu ayrıcalıkların verilmesi dönemin stratejisi açısından Osmanlı lehinedir. Ancak Osmanlı zayıfladıkça İngiltere başta olmak üzere diğer ülkeler de bu ayrıcalıklardan Osmanlı aleyhine olacak şekilde yararlanır. Osmanlı’ya ait limanlar yabancılar için ciddi bir sömürü kaynağı olur.

Osmanlı’nın son dönemlerinde ise kapitülasyonlar iyice ülkenin sömürgeleşmesinde temel temel dayanak olur.

Lozan’da yeni Türkiye için en temel konulardan biridir kapitülasyonlar. Türkiye bu ayrıcalıklara son verilmesi noktasında geri adım atmazken, Batılılar bundan avantajı kaptırmak istemez.

Sonunda Türkiye’nin dediği olur. Lozan Anlaşması’yla kapitülasyonlar kaldırılır, 1 Temmuz 1926 tarihinde kabul edilen kanunla Kabotaj (Yani Türkiye’deki limanların tüm egemenliği) hakları tamamen kendi yetkilerimize alınır.

Çocukluğumuzda Kabotaj Bayramı çok önemsenirdi. Sosyal Bilgiler dersinde kapitülasyonlar ve kabotaj konusuna özel önem verilirdi.

Çünkü bir ülkenin bağımsızlığının şartlarından biridir kabotaj...

Ulusal egemenliğin sağlamlaştırıldığı tarihlerden biridir bu açıdan 1 Temmuz Kabotaj Bayramı...

Ancak daha sonra o da sulandırıldı. Gereken önemi topluma anlatılamadı. Sanki liman bayramı gibi gösterildi ve öyle algılanması sağlandı. Ulusal bağımsızlığı önemsemeyenler, Kabotaj Bayramı’nın da içini boşalttı. Birkaç limanda yapılan göstermelik kutlamalarla geçiştirildi.

Bu ülkenin “yurtsever”, “aydın”, “tam bağımsızlıkçı” olduğunu söyleyen yurttaşları bile her konuda fikir ortaya koyarken Kabotaj Bayramı’nı unuttular.

Dünya Su Günü’nü, hava günü, emekliler gününü, anneler ve babalar gününü unutmayanlar, kandillerde mevlitlerde fetva veren kamu yöneticileri ve siyasi parti temsilcileri bir ülkenin bağımsızlığının temel kriterlerinden biri olan Kabotaj Bayramı’nı “Kabotaj mı, sabotaj mı?” diye espri konusu yapacak kadar sığ davrandılar.

Halen de davranıyorlar...

Kabotaj Bayramı’nı unutanlar, ülkenin bağımsızlığa sabotaj yapıyorlar.