Kör ve topal eşek değerli mi?

KÖR VE TOPAL EŞEK DEĞERLİ Mİ?

MONA LİSA TABLOSU NEDEN DEĞERLİ…

Kadınlar için en değerli hediye satılınca para etmeyendir…

Prof. Dr. Şükrü Uğuz

Ekonomi Hocam kasılarak “değer” konusunu anlatıyordu.

“Nadir bulunan şeyler değerlidir…” diye önerdiğinde meşhur yanıtı ortaya sürerdik: “Hocam kör ve topal eşek nadirdir. O da mı değerlidir?”

“Hayır!” derdi ve arkasından 2. Önermeyi getirirdi: “Nadir bulunan şeyin bir ihtiyacı karşılaması yani yararlı olması gerekir…”

“Haaaa!” derdik ama şimdi ben soruların devamını getiriyorum.

Pırlanta nadir bulunan bir maddedir. Peki, hangi ihtiyacın karşılığıdır?

Pırlanta denilen maddenin kadınların zaafı ve erkeklerin bu zaafı değerlendirmek istemelerinden başka bu kâinata bir katkısı yoktur. Hatta daha da ileri gideyim; Pırlanta değerli olsun ve aklı kıt olanlar buna büyük paralar versin diye dev şirketler kampanyalar başlatmışlardır.

Düşünün ki yeryüzündeki hangi maddeyi satmak zorunda kaldığınızda yarı fiyatına, yeniden almak durumunda da iki kat fiyatına satın alırsınız?

Pırlanta suni olarak üretilmiş bir değerdir ve hiçbir akıl ve mantık ile ilgisi yoktur. En basit taşlar bile ondan süslüdür

Bu konuya ileride mercek tutacağız.

Benim bu gün işlemek istediğim konu: Ressamların Tablosu.

Hatta bu tablolardan Mona Lisa…

BU TABLO NEDEN BU KADAR DEĞERLİ?

Mona Lisa tablosu Fransa, Paris’te Musée du Louvre’da sergilenen 16. yüzyıl asıllı bir yağlı boya tablosudur. Her yıl yaklaşık 6 milyon kişi tarafından ziyaret edilmektedir. Çoğu kişi Mona Lisa tablosunu çoğu aldatmaca olan gizli şifreler ile ilişkilendirmekte iken, bazıları komik taklitleri ile ilişkilendirmektedir. Mona Lisa tablosunun bu kadar popüler olmasının nedeni bu sırlar ve taklitleri midir?

Bu tablo dünyanın en iyi bilinen sanat eserlerinden biridir. Peki 16. Yüzyılda yapılmış bu tablo neden bu kadar ünlü veya neden fiyatı 700-800 milyon dolarlarla ölçülüyor?

Büyük İtalyan ressam “Leonardo da Vinci” tarafından yapılmış olması, Mona Lisa’nın dünyanın en ünlü resmi olması için yeterli olacağına inanıyor olabilirsiniz. Sonuçta, bu tablo yaygın olarak Leonardo da Vinci’nin başyapıtı olarak kabul edilir. Ancak tek sebep bu değildir. Leonardo da Vinci’nin bu tabloyu 1503 ve 1506 yılları arasında bir yerde yaptığı düşünülmektedir ancak tablo 1911 yılında kaybolduğunda ünlenmiştir.

HIRSIZLIĞIN KATTIĞI DEĞER

20. yüzyılın en büyük sanat hırsızlığı olarak kabul edilen Mona Lisa tablosunun çalınmasını gerçekleştiren kişi, Louvre Müzesinin eski çalışanı “Vincenzo Peruggia” oldu. O ve yardımcıları, 20 Ağustos’ta (1911)  müzeye girdiler, geceyi orada saklanarak geçirdi ve ertesi gün tabloyu iş gömleğinin altına sokarak müzeden uzaklaştı. İtalya, Floransa’da tabloyu bir sanat galerisinde satmaya çalışmadan önce Peruggia, tabloyu iki yıl boyunca Paris’te dairesinde sakladı. Sanat galerisinin sahibi polise haber verdi ve Peruggia tutuklandı. (Hatta Pablo Picasso bile bı hırsızlıkla ilgili sorgulandı)

MEDYA GÜNDEMİNDEN DÜŞÜRMEDİ

Savunmasında Peruggia, tabloyu anavatanına döndürmek istediğini söylemiştir ve Peruggia tablonun Napolyon tarafından çalındığına inanıyordu. Ancak belli ki Napolyon’un tablonun yapılıp I. François’ e hediye edilmesinden 250 yıl sonra doğduğundan haberi yoktu. Tablo kurtarıldıktan sonra tüm İtalya’ da sergilenmiş ve 1913 yılında Louvre müzesine geri getirilmiştir. Tablo ortadan kaybolduğunda medya çılgına dönmüş, hakkında bir çok yalan haber ortaya çıkmış ve yetkililer tarafından altı çevrilmemiş taş bırakılmamıştır. Amerikan iş adamı ve sanat aşığı JP. Morgan, ünlü Fransız şair Guillaume Apollinaire ve ünlü ressam Pablo Picasso şüpheliler listesinde idi. Hakkında çıkan bu kadar haber sayesinde insanlar tablonun geri dönüşünü görmek için müzeye akın ettiler. Tablonun geri getirilişinden sonraki ilk iki gün boyunca 100.000′ den fazla insan onu görmeye gelmiştir.

HERKES ANLAR GİBİ YAPMIŞTIR

Bu kadar ünlü olan tabloyu görmek için halk birbirini ezdi. (Belki o zamanlar, pipo içen ve “Hımmm!” diye ünneyen sanat eleştirmenleri ortaya çıkmıştır. Hani Pablo Picasso’nun bisiklet direksiyonu için binlerce yorum yapan ve bisiklet sepetliğine methiyeler dizen sanat eleştirmenler gibi… Şimdi yetenek peogramlarında görebilirsiniz… beyinsel üretim ve yeteneğe değil, taklit ve sese önem verenler gibi)

Elbette Mona Lisa Tablosu bu denli ziyaret edilince halk içinde ilgi çekici olmaya başladıktan sonra, Louvre müzesinde önemli turistik tablolardan biri haline gelmiştir. O zamana kadar, Mona Lisa tablosu sadece bu müzede sergilenen başka bir az bilinen resim idi. Zamanla, tarihçilerden film yapımcılarına kadar farklı alanlardan gelen uzmanlar tablo üzerinde odaklanmaya başladılar. Böylece popülarite kazanan Mona Lisa tablosu hakkında bazı gerçekler gün ışığına çıktı. Çoğu kişiye şaşırtıcı gelebilir ama, 1860’larda Mona Lisa sadece bir Rönesans şaheseriydi. Başka da hiçbir kıymeti harbiyesi yoktu.

TABLONUN KİMLİĞİNİN GİZEMİ (GİZEM Mİ?)

Çoğu kişi Mona Lisa tablosundaki kadının, Floransalı ipek tüccarı “Francesco del Giocondo”nun eşi “Lisa Gherardini”nin bir portresi olduğunu düşünmektedir. Ancak tablodaki kadının kimliği hakkında ortaya atılan başka iddialar da bulunmaktadır. Bunlar arasında Milan Dükü Ludovico Sforza’nın metresi Cecilia Gallerani, Francavilla’nın Düşesi Costanza d’Avalos ve Milan Düşesi Isabella bulunmaktadır. Hatta bazı kişiler tablonun Leonardo da Vinci’nin kendisini yansıttığını düşünmektedir.

UYDURUN! NASILSA YAPAN RAHMETLİ

Mona Lisa’nın gülümsemesi çeşitli şekillerde yorumlanabilmektedir. Bazıları masum olduğunu düşünürken, bazıları gizemli olduğunu düşünmektedir. Bazıları gülümsemeyi izleyicilerin görüşüne atfederken, bazıları bu gülüşün hamile olduğuna ya da yeni bir çocuk doğurduğuna işaret ettiğini düşünmektedir. 1910 yılında, Avusturyalı nörolog Sigmund Freud, Mona Lisa’nın gülümsemesinin Leonardo da Vinci’nin annesine olan ilgisini gösterdiğini belirtti. Gülümsemesinin yanı sıra, Mona Lisa hakkındaki benzersiz bir şey de kaş ve kirpiklerinin bulunmamasıdır. Bu nedenle bazı tarihçiler Leonardo da Vinci’nin bir nedenle boyama işlemini tamamlayamamış olduğunu düşünmektedir.

VURUN TABLOYA!...

Eh bu kadar ünlü bir tablonun yayından geçmek bile insanı ünlü etmeye başlayınca, tabloya saldırılarda başladı.

Bu hırsızlık sonrası güvenli bir ortamda muhafaza edilmiş olmasına rağmen, tablo hala vandallar için hedef olmaya devam etti. 1956 yılında tablonun üzerine asit ve taş fırlatıldı. Artan saldırıların sonucunda daha fazla hasar görmemesi için, kurşun geçirmez cam ile korumaya alındı. İlginç bir şekilde Mona Lisa tablosuna yıllar içinde kağıt kalemden, kupaya kadar pek çok şey fırlatılmıştır.

BAZI ÖZELLİKLERİ

Mona Lisa tablosu binlerce kez çoğaltılmış ve parodisi oluşturulmuştur. En ünlü kopyaları biri Marcel Duchamp tarafından yapılan L.H.O.O.Q.’dır. Mona Lisa’nın sadece ünlü olduktan sonra parodisinin yapıldığını söylemek mümkün değildir. 1883 yılında bir Fransız sanat hareketi olan Les Arts Incohérents’ da Mona Lisa sigara içerken resmedilmiştir. Ayrıca ünlü tablonun 16.yüzyıldaki kopyası olduğuna inanılan ünlü “Isleworth Mona Lisa” tablosu bulunmaktadır. Mona Lisa çalındıktan sonra taklitlerinin sayısında ani bir artış oldu. Daha yakın zamanlarda ise, sosyal siteler ve fotoğraf düzenleme yazılımları ile Mona Lisa daha da ünlü hale gelmiştir.

Aralık 1962’de Mona Lisa tablosu 100 milyon ABD doları değerinde idi. Eğer bunu enflasyona ayarlarsanız, tablo bugün 780 milyon dolar değerinde olmaktadır. Yani, Mona Lisa’nın hırsızı sadece tablonun popülaritesini arttırmamış aynı zamanda onu dünyanın en değerli tablolarından biri haline getirmiştir.

Bir şeyin bizi etkileme dereceği ona verdiğimiz değer kadardır.

Dert, üzüntü, sorun, keder, sevinç ve servetler böyledir.

Totaliter Rejim maalesef neye değer verip vermediğimizi bile acımadan belirliyor ve dayatıyor. Moda dediğimiz şey, insanın gönül rızası ile soyulmayı kabul etmesidir. Şuna ağlayacaksın, şuna gülecek, şurada düşünecek, burada inanacaksın…

Totaliter rejimler için insan yok: kımıldayan, hareket eden ve her an sömürülmeye uygun canlılar vardır. Bu canlıların, Gobi ya da Mezopotamya çöllerinde öbek öbek ölmesinin hiçbir değeri yoktur.

Bunlara Pırlantayı över paralarını alırsın… Üretmedikleri otomobilleri satar, üretmedikleri sebze ve meyveleri yedirirsin.

Hatta onlara bir tablonun yaklaşık 1 milyar dolar olduğunu ikna edersin.

Düşünmeyen kafa iknaya ve kandırılmaya hazırdır.

(*)  http://www.buzzle.com/articles/why-is-the-mona-lisa-painting-so-famous.html Sitesinden esinlenerek hazırlanmıştır.