Manzum hikaye ve mesnevi

Nazım şeklinde yazılan hikâyelere manzum hikâye denir.

Manzum hikâyelerin öykülerden tek farkı şiir biçiminde yazılmış olmalarıdır. 

Hikâyede bulunan bütün özellikler (olay, yer, zaman, kişiler) manzum hikâyede de bulunur

Manzum hikâye'nin önemli temsilcileri Mehmet Akif Ersoy ve Tevfik Fikret'tir.

Manzum hikâye'nin Özellikleri[1]

-Manzum hikâyeler edebi metinlerdir.

-Konu ve özellik bakımından hikâye ile aynı özellikleri gösterirler.

-Manzum hikâyelerde şair ya bir olayı anlatır ya da bir öğüt verme çabası güder.

-Manzum hikâyeler genellikle bir çevre tasviriyle başlar, ardından o çevrede bulunan kişiler anlatılır.   Daha sonra ise olay anlatılır. Amaç okuyucuya bu bölümde ders veya öğüt vermektir.

- Giriş, gelişme ve sonuç bölümleri hikâye ile benzer özellikler gösterir.

-Manzum hikâyeler düşündürücü ve eğiticidir.

-Manzum hikâyeler birçok bölümden oluşur.

-Manzum hikâyede her olay işlenebilir.

-Manzum hikâyeler dörtlük, beyit, bent şeklinde de yazılabilir.

-Mensur hikâyeden (düzyazı) hiçbir farkı yoktur. Kişiler, zaman, mekân, olay bu hikayelerde de vardır. Tek farkı şiirsellik, dize, kafiye ve rediftir.

-Toplumu ilgilendiren olaylar işlenir.                                                                                           

 -Ölçü ve uyağa dikkat edilir.

 -Anlam, alttaki dizelerde devam eder.

-Dizelerin uzunlukları aynı olmayabilir.

               Şiir-Mensur Şiir-Düzyazı Farkları

  ‎ Mesnevi[2]

"Mesnevî", edebiyat terimi olarak ilk kez İran'da kullanılmıştır.     

 Aruzun kısa kalıplarıyla yazılması genellikle tercih edilir. Daha çok (‎fe'ûlün / fe'ûlün / fe'ûlün / fê'ûl) kalıbıyla yazılmıştır, buna "Şehname vezni" denir. Şehname İran Edebiyatında ‎ mesnevî şeklinde yazılmış ilk olgun eserdir. Mesnevî denilince akla iki isim gelir: Birincisi Şehname ve yazarı Firdevsi, ikincisi de  "Mesnevi" ve yazarı Mevlana Celalettin'i Rumi.    

Mesnevinin Özellikleri

1. Her beyti kendi arasında kafiyelidir (aa, bb, cc, dd).

2. Mesnevide konu ve beyit sayısı bakımından sınır yoktur.

    Mevlana’nın Mesnevi’si 25.700 ve İran Şairi Firdevsî’nin Şehnâme’si 60.000 beyittir.

3. Edebiyatımıza İran Edebiyatı’ndan geçmiştir.

4. Mesnevide, beyitler  içinde ve  beyitler arasında konu birliği vardır.

5. Her beytin ayrı ayrı kafiyede olması yazma kolaylığı sağlar.

6. Uzun mesnevilerde, kahramanın ağzından gazeller de yer alır.

7. Mesnevilerde çeşitli konular işlenir.

8. Ünlü Türk Mesnevi şairleri: Mevlana, Fuzûlî, Şeyhi, Nâbî, Şeyh Galip.

Mesnevi Çeşitleri (Konuları)

1. Aşk konulu mesneviler: Fuzûlî- Leyla vü Mecnun

2. Dinî ve tasavvufî mesneviler: Mevlid - Süleyan Çelebi, Şeyh Galib- Hüsn ü Aşk

3. Tarihi- Destanî mesneviler: Mihailoğlu Ali Beğ – Gazavatnâme

4. Bir şehri ve güzelliklerini anlatan mesneviler:

5. Hiciv ve mizah konulu mesneviler: Şeyhi’nin Harname’si. 

6. Ahlakî-öğretici mesneviler: Nâbî- Hayriyye

Mesnevî’nin yapısı (üç bölümden oluşur):

1. Giriş Bölümü

‎- Besmele 

‎- Tevhîd (Tanrı'nın birliğini konu edinmiş şiir) 

‎- Münâcât (Tanrı'ya yakarış) 

‎- Na't (Hz. Peygambere'e övgü) 

‎- Mi'râc (Hz. Peygamber'in Mirac'a çıkması)  

‎- Mu'cizât (Peygamberimizin mucizeleri)  

‎- Dört halifeye övgü  

‎- Padişah için övgü  

‎- Devlet büyüğüne övgü 

‎- Yazım nedeni (Bir çeşit önsöz)

2. Konusu

‎- Dinî mesnevîler 

‎-Tasavvufî mesneviler 

‎-Ahlakî mesneviler 

‎-Ansiklopedik bilgi veren mesneviler  

3. Bitiş bölümü sırasıyla  

‎-Tanrı'ya "hamd ü sena" ve dua; 

‎-Sultana övgü ve saltanatının devamı için dua; 

‎-Şairin eseriyle ve şairliğiyle övünmesi; 

‎-Tanınmış mesnevi şairleri ve eserlerini anma; 

‎-Şairin eserine verdiği ad; 

‎-Hasetçi, acemi ve dikkatsiz yazıcı ve okuyana yergi

‎-Mesnevinin beyit sayısı;  

‎-Mesnevî'nin yazılışıyla ilgili tarihler; 

‎-Okuyucudan hayır dua isteme; 

‎-Mesnevinin vezni. ‎

Böylece dünya ve Türk edebiyatında, edebi türleri ve şekillerini, özelliklerini incelemiş ve özetlemiş bulunmaktayız.İlgilisine yararlı olur düşüncesiyle, selam ve saygılar sunarım