No..

Salvador Allende, 1970'de seçimle işbaşına gelen ilk sosyalist devlet başkanı oldu.. Şili'deki değişim ve dönüşüme seyirci kalamayan ABD yönetiminin müdahalesi sonucu, 11 Eylül 1973'te devrildi ve teslim olmayı reddederek intiharı seçti..

Yüzlerce CIA uzmanının yardımlarıyla darbeyi gerçekleştirip, anayasayı lağvederek diktatörlük kuran General Augusto Pinochet, 11 Mart 1990'a kadar ülkeyi yönetti, yönettirdi..

* * *

Neo-liberallerin laboratuvarı olan Şili'de;

Doğaldır ki, bir diktatörlüğün tipik marifetleri sergilendi.. Haksızca tutuklananlar, işkencelerden geçirilenler, kaybolanlar, sürgüne gönderilenler, öldürülenler...

Baskı, şiddet ve yıldırma.!

Ülkemizde de tanık olduğumuz; işkenceler, gözaltında kayıplar, barışçıl gösterilere polisin saldırması, seçimlerde elektriklerin kesilmesi gibi hukuk dışı olaylar yaşandı..

Bununla birlikte bir fırsat doğdu..

Sosyalist Allende hükümetini Amerikan destekli darbe ile ortadan kaldıran faşist Pinochet, cunta iktidarını legalleştirmek için dış baskıların da etkisiyle 1988 yılında referanduma gitmek zorunda kaldı..

* * *

Si mi, No mu.?

Yani Evet mi, Hayır mı?

Şili'de diktanın süresinin dolduğuna kanaat getiren uluslararası güçlerin baskısıyla Pinochet'nin yönetimde kalıp kalmaması yönünde referandum kararı almasından sonraki kampanya süreci bir hayli çarpıcıydı..

Demokrasi ve tam kapitalizm için en uygun iklim, "Hayır" oylarının yüksek çıkıp Pinochet'nin gitmesi ya da dar bir alana sıkıştırılmasıyla sağlanabilecekti.. Bu nedenle dikta karşıtı koalisyon, yıldızı parlak bir reklamcıyı kampanyanın başına getirdi:

Rene Saavedra..

* * *

Saavedra'nın ikna gücü yüksek kampanyası sayesinde; sosyalist lider Allende'yi devirerek yönetime el koyan Pinochet, bir referandumla gitmek zorunda kalan ilk diktatör oldu..

Hem de kapitalizmin işleyişindeki güçlü araçlardan biri olan reklamcılık marifetiyle.!

Sonuçta Hayır oyları fazla çıktı, Pinochet yüzde 44 oranında oy alarak kaybetti.. 91 yaşında ve hakkında açılan davalara rağmen yargılanamadan öldü..

* * *

Sürecin filmi de çekildi, 2012 yılında NO adıyla vizyona girdi..

Yönetmen Larraín Antonio Skarmeta'nın gerçek kişi ve olaylardan esinlenerek yazdığı bir oyunundan yola çıkılarak çekilen "No!" Şili'nin yakın tarihine ayna tutuyor..

* * *

Ancak, çok ilginçtir;

"Evet" (Si) kampanyası için spot çekmek isteyen dikta yanlıları oynayacak kayda değer hiçbir sanatçı bulamadı.. Çünkü neredeyse tüm sanatçılar "No!" kampanyasındaydı.. Suya sabuna karışmayanlar dahi diktatör Pinochet yanlısı olmadı..

İşte orada Türkiye'nin sayısız utançlarından biri duruyordu.!

Dikta rejimine karşı dimdik duran Şili'nin aydınları ve sanatçıları, ülkemizde yaşanmakta olan süreçle ne kadar çelişir durumdaydılar..

Demek ki dikta hevesine "hayır" diyecek kadar cesur yeterince sanatçı yetiştirememiştik.. Var olanların büyük kısmının çapıysa ancak lösemi kampanyalarında boy göstermeye yetiyor..

* * *

Tam aksine..

Biat kültürünün bir uzvuna dönüşen sanatçılarımız bu arada iktidarın nimetlerinden yararlanma fırsatını da kaçırmıyor..

Tarih durmaksızın yazılıyor.. Bizse ne yazıyor ne de okuyabiliyoruz.. Bir gün bu gerçekleşirse, kuşkusuz ne çok sanatçının (!) payına utanç düşecek.!

* * *

YAZARIN NOTU:

Kaybettiğimiz, Adana'nın yetiştirdiği değerli bir ses sanatçısı olan Murat Göğebakan'a Allah'tan rahmet, ailesine ve sevenlerine başsağlığı diliyorum..