Türkiye’de Büyük Şehir Belediyesi uygulaması değişik tarih ve zamanlar da çıkarılan kanunlar ve nihayetinde 12 Kasım 2012 tarihli 6360 sayılı yasa nedeniyle , yeni Büyük Şehir Belediyesi olma unvanına hak kazanan illerle birlikte toplam Büyük Şehir Belediyesi 30 İl’i kapsamıştır. Bir önceki seçimde uygulanmayan Büyük Şehir sınırları içerisine köyler ve taşra ilçeleri de dahil edilmiş, Büyük şehirlerde İl genel meclisi ve İl özel idareleri kaldırılmıştır. Diğer illerde bu uygulama devam etmektedir. Yeni uygulama ile Büyük Şehirler de en ücra köye kadar hizmet götürme görevi, Büyük Şehir Belediyelerine aittir.
Bu durum yeni bir uygulamadır. Tekamül etmeden, belli bir olgunluğa imkan tanımadan yukardan aşağıya buyruk edilmiş bir yöntemdir. Türkiye’nin %80 nüfusu Büyük Şehirlerde ikamet etmektedir. Bu şehirlerde seçimden evvel yapılan araştırmalar göstermektedir ki, Ak Parti önde gitmektedir.
Seçim sonuçları resmi olmasa da açıklandı. Otuz büyük şehrin on sekizini Ak Parti aldı. Bu rakam çok ciddi ve başarılı bir sonuca işaret ediyor. Yeni Büyük Şehir yasasının bir kaç adı büyük nüfusu küçük iller haricinde(Mardin, Van, Manisa gibi) Ak Parti’ye yaradığı ortadadır. Özellikle taşra ilçelerinde normal olarak seçmen eğilimlerinde seçicilik ve tercihte farklılık olmadığı için taşra ilçelerinden gelen oylar seçimleri etkilemiştir. MHP Adayı Hüseyin SÖZLÜ örneği ortadadır. Merkez ilçelerde başarılı olamayan MHP, taşradan gelen oylar nedeniyle Adana seçimini kazanmıştır.
Tüm bu anlattıklarımdan sonra sadede gelmek istiyorum. Temel sorum şu şekilde;
2009 yerel seçimlerin de Oy kullanılan pusulalar ayrı ayrı zarflara konulurken, neden 2014 yerel seçimlerin de 3 oy pusulası( Büyük Şehir, İlçe Belediyesi, Meclis Üyeliği) aynı zarfa konuldu?
2009 yerel seçimlerinde;
İl Genel Meclisi oy pusulası Turuncu zarfa
Belediye Meclisi oy pusulası Sarı zarfa
Belediye Başkanlığı oy pusulası Mavi zarfa
Muhtarlık tercihi Mor zarfa konularak ayrı, ayrı zarflar tercih edilmişti.
2014 seçimlerinde ise 2 zarf dikte edildi. Büyük Şehir, ilçe ve Belediye Meclisi tek bir zarf içerisinde ve rengi mavi, Muhtarlık için ise açık mor renk zarf seçmenlere sunuldu.
Şu an sadece Adana’da Elli bin oy iptali var. Bu iptallerin tamamına yakını zarf renklerinin karıştırılması nedeniyle olmuştur. Muhtarlık için belirlenen zarfa belediye, Belediye başkanlığı ve meclis üyeliği için belirlenen zarfa ise muhtarlık pusulası konulduğu için yurt çapında ciddi oranda iptal söz konusu.
Büyük Şehir yasası yeni çıkmışken, 14 tane ilimiz yeni büyük şehir yapılmışken, taşra ilçeleri ve merkez ilçeler böyle bir durumla yeni karşılaşmışken, bu konuda ciddi duyurular yapılmadan, olgunlaşma olmadan seçmene 3 pusula tek zarf neden dikte edildi.?
Ayrıca dikte edilen zarf renkleri neden birbirine yakın renkte tercih edildi? Mesela mavi ve sarı neden olmadı? YSK hangi kriteri ön planda tutarak böyle bir uygulamaya geçti?
Peki bu yöntemin kazananı nihayetinde kim? Bence Ak Parti. Kazandığı Büyük Şehirlerde taşra ve merkez ilçelerin tamamına yakınını aldı. Bu konuda değerlendirme dışı tutacağımız tek İl Adanadır. Ayrıntılarıyla önümüzdeki günler de Adana’yı değerlendireceğim.
Benim kafam bu konu da karışık. Sadece Adana değil, tüm Türkiye bu konuyu tartışmalıdır.
Mesele insan psikolojisi, toplum refleksleri ve eğilimleri, siyaset bilimi, sosyoloji ve değişik disiplinler başlığı altında değerlendirilmelidir.
Sorulacak çok soru, kafaları karıştıracak çok sonuçlar bizi bekliyor.