1984 yılında Milli Kütüphane’de Yüksek Lisans tezim için Adana Tarihi ile ilgili yayınları araştırıyordum. Türkiye’nin o zamanlarda 4. Büyük şehri olan Adana hakkında o kadar az kitap ve makale vardı ki.. Şaşırıp kalmıştım. Beni en çok üzen şey ise, Arapkir ilçesi ile ilgili yayınların bile Adana ile ilgili yayınlardan daha fazla olması idi. Ve aradan tam tamına 30 koca yıl geçti…
1984 yılından bugüne Adana’da Tarih Bölümü’nün faaliyete geçmesini hep arzu ettik. Bunun için bazı girişimler de olmadı değil. Ama her biri değişik sebepler yüzünden başarısızlığa uğradı.
Bugün Türkiye’de 150’den fazla resmȋ ve özel üniversite var. 80’den fazla üniversitenin tarih bölümü var. Ama Adana’mızda öğrenci kabul edebilen, faal durumda bir Tarih Bölümü yok. Bunun doğurduğu zorlukları Adana ve Adanalılar kültür alanında inanılmaz şekilde yaşamaya devam ediyor.
Doğanın değişmez kesin kuralları var. Doğa boşluk kabul etmez. Tarih alanındaki bu boşluğu da birileri şu veya bu şekilde doldurmaya çalışıyor. Ama eksik, ama yanlış, bir şekilde dolduruyor işte.
Ancak Adana’mıza yakışan elbette ki bu değil. Anadolu’nun birçok üniversitesinde tarih bölümleri kuruluyor, hem gündüz, hem de gece öğretimine (ikinci eğitim) 50’den az olmamak üzere öğrenci alıyorlar. Bu üniversiteler şehrin maddi zenginliğine katkı sağladıkları gibi şehrin kültürel dokusuna da önemli zenginlik kazandırıyorlar. Yapılan lisans tezleri bile bilimsel araştırmalar için önemli olabilmekte. Yüksek lisans ve doktora tezleri şehir kültürüne birer temel taşı gibi oturabiliyor.
Doç. Dr. Duygu Saban’ın yapmış olduğu Yüksek Lisans tezi Adana şehir tarihi için yıllarca kaynak olarak kullanılmaya devam edecektir. Prof. Dr. Nusret Çam’ın Ramazanoğulları’nın Mimarȋ Eserleri konusunda yapmış olduğu tez Adana’nın önemli kaynak eserlerinden birisidir. Doç. Dr. Mustafa Alkan tarafından hazırlanan Adana Vakıfları ile ilgili çalışma bölge kültürü için son derece önemlidir. Bu bağlamda Yrd. Doç. Dr. Saim Yörük tarafından hazırlanan XVIII. Yüzyıl Adana’sı ile ilgili doktora tezi Türk Tarih Kurumu tarafından basılmakta olması da sevindirici bir gelişmedir.
Bütün bunlara rağmen Fırat Üniversitesi’nde Adana Kültür Tarihi ile ilgili yapılmış olan yayınlar çok daha fazladır. Bu yayınlara ulaşmak ise Adana’da yaşayan tarih dostları için pek o kadar da kolay bir şey değildir. Çoğu Yüksek Lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmalar büyük ölçüde basılı değildir. Tezlere INT üzerinden ulaşmak da her zaman mümkün olmamakta. Doğru ve güzel olan Çukurova Üniversitesi Tarih Bölümü’nün aktif hale getirilmesi ve bu ihtiyaçları bizzat yerinde görerek çözüm üretmesidir.
Mahallinde yapılacak yayınların ilgilileri ile buluşması da daha kolay olacaktır. Bu konuda ortaya çıkan boşluk doldurulduğunda bölge tarihi konusunda yapılan çalışmalar da bilimsel kalitesi yüksek olan eserler olacaktır. Bir başka deyişle doğadaki var olan boşluk, bilimsel değeri yüksek eserlerle doldurulduğundan sadece ticarȋ kaygılarla kaleme alınan eserler kendilerine bu Tarihin beşiği olan Adana’nın tarih alanında bu kadar geri kalmış olması yürek yakıcıdır. Bu konudaki eksikliği bir nebzecik de olsa giderebilmek ümidiyle zaman zaman bu satırlarda sizlere sesleneceğim.
Evlerinizde konuk olacağım. Bana bölge ile ilgili sorularınızı yöneltebilirsiniz. Benim uzmanlık alanım Yeniçağ ve Yakınçağ Osmanlı Tarihidir. Özel olarak da ÇukurovaTarihi ile ilgileniyorum. Çukurova Tarihinin Kaynakları isimli eserimizin ilk 5 cildi Türk Tarih Kurumu tarafından yayınlandı. Ertan Ünlü ile birlikte hazırladığımız 6. Cilt ise Kozan (Sis) Tarihi ile ilgili olup şu anda basım aşamasındadır. Menemencioğulları Tarihi adını verdiğimiz Menemencioğlu Ahmed Bey tarafından kaleme alınan ve tarafımızdan yayına hazırlanan hatırat kitabının piyasada mevcudu kalmadı. Adana’nın ünlü âyȃn ailelerinden Hasanpaşazadeler hakkında Türk Tarih Kongrelerinde iki ayrı tebliği sundum. Son zamanlarda Ramazanoğlu Vakıfları konusunda yoğunlaşmış durumdayım. Haftada bir gün de olsa hemşehrilerimle, siz değerli tarih dostları ile birlikte olmak, bulduğum yeni bilgi ve belgeleri paylaşmak benim için güzel bir duygu. Umarım yazdıklarım ve yazacaklarım sizler için yararlı olacaktır.
Selam ve Saygılarımla.
Prof. Dr. Yılmaz KURT
E.mail: ykurt@ankara.edu.tr ve yilmazkurt2002@yahoo.com