ANAVARZA ANTİK KENTİ: DÜNYANIN EN BÜYÜK KAZISI
Burada yaşayan, eğer, “Düşündüğümüz Kişi” ise her yıl 30 Milyon turistin geleceğini tahmin ediyoruz.
30 MİLYON TURİST GELEBİLİR
Ç.Ü Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yard. Dç. Dr. Fatih Gülşen, “Uygarlıkların Başkenti Doğu Akdeniz’in Büyüleyici Kenti Anavarza” konulu Konferans.
Sayın, Gülşen, Megarsus, Tepebağ, Yumurtalık ve Anavarza Kazılarınının bilim danışmanıdır.
“Adana tozlu bir mücevherdir, bu tozu elbirliği ile üflememiz gerek…”
Bu saptama Adana’da valilik görevi yapmış olan Sayın İlhan Atış’a aittir.
Adana’nın şansı vardır. Sayın İlhan Atış ve bugün Sayın Mustafa Büyük, Adana’nın tarihsel değerlerini ve turizm potansiyelini fark eden yöneticilerdir. Ardından Sayın Ömer Çelik gibi Adana’dan yetişmiş bir Kültür Turizm Bakanı’nın olması, öncesinde Osman Arık gibi bir İl Kültür ve Turizm Müdürü ve Şimdi de Sabri Tarı…
Adana’nın değerleri ve turizm potansiyelinin ortaya çıkarılması odağında buluşan bu ekip, Fatih Gülşen gibi bir bilim insanı ile Adana’da tarihi bir görev yapıyor: Anavarza Kenti’ni gün ışığına çıkarıyor.
Daveti alınca heyecanlanmıştım. Anavarza’ya sık sık gider ve oradaki tarihi potansiyelin gömülü olmasından hayıflanırdım. Elimizdeki bu devasa Antik Kent ile, Belçika’nın “İşeyen Çocuğu”na rekabet edemiyorduk.
Sayın Fatih Gülşen, bendeki bu kompleksi yıktı attı. Önce kendisine Adana adına bir teşekkür borçluyum.
Ama Sayın Gülşen kimlere teşekkür etmemiz gerektiği ile konferansına başladı: “Doğu Akdeniz’in Büyüleyici Kenti Anavarza’nın” ortaya çıkarılması ve dünya kültür mirasına kazandırılması konusunda başta Kültür ve Turizm bakanı Ömer çelik olmak üzere, Adana Valisi Mustafa Büyük, İl Kültür ve Turizm Müdürü Sabri tarı, Çukurova Üniversitesi’ne teşekkür ediyoruz…”
Sayın Gülşen öylesine akıcı ve öylesine konusuna hakim bir şekilde anlattı ki, not almayı bir kenara bırakıp büyülenerek dinledim. (Şüphesiz yazdıklarım, söylediklerine göre eksik kalacaktır. Affola…)
“Anavarza Antik Kenti, çoğunuzun bildiği gibi Kozan İlçesi Dilekkaya Köyü sınırları içerisindedir. M.ö Yaklaşık 9. Yy’da Asurlular tarafından kurulmuş ve Milattan hemen 17 yıl önce de Roma hakimiyetine girmiştir. Roma hakimiyetine geçtiği iki bin yıldan itibaren büyüyüp gelişerek Anadolu’nun en önemli metropol kentlerinden biri olmuştur.
Anavarza Antik Kenti Kazısı yaklaşık 4.000 dönümlük alan ile dünyanın en büyük kazı alanı olma unvanına sahiptir.
Bu kentin ortaya çıkarılması için Kültür ve Turizm Bakanlığı 1 Milyon Lira tutarında bir ödenek ayırmıştır. Sizinle şu an 9 aylık çalışmalarımın sonucunu paylaşmak istiyorum.
Çalışmalara 29.07.2013 tarihinde başlanmış olup çalışmalar 15.11.2013 tarihinde ilk etap tamamlanmıştır. Çalışmalarda Ala Kapı olarak bilinen Zafer takı çevresinde yer alan mimariye ait blokların temizlenmesi ve Zafer Takının kuzeyinde yer alan ve kent merkezine doğru kuzey-güney doğrultuda uzanan sütunlu ana caddenin temizlik çalışması yapılarak yolun açığa çıkarılması sağlanmıştır.”
Ortaya çıkarılan Zafer Takı için coşkuyla açıklamalar yapan Sayın Gülşen üzerinde çalışma yapılan yolun 34 m genişliği ve 2.700 m uzunluğu ile dünyada bu güne kadar bilinen en büyük Antik Sütunlu yol olduğunu söyledi ve: 2 bin 700 metre uzunluğunda ve 34 metre genişliğindeki sütunlu yolun tamamlanması halinde antik kentin Efes gibi önemli bir turizm merkezi olacağını sevinçle açıkladı…
Anavarza’da Efes Antik Kenti’nden daha büyük eserler çıkmasını bekliyoruz.
Anavarza’nın kelime anlamı “Yenilmez” anlamına gelen Anabarzos’tur.
Sayın Gülşen, kazıların nasıl yapıldığı, yapıları meydana getiren orijinal blok taşların nasıl işaretlendiği, şekillerin çizildiği, yerine yerleştirildiği konularda teknik bilgiler verdi. Arkeoloji terimlerini elinden geldiği kadar sadeleştirerek katılımcılara anlattı.
Sonuç itibarı ile yaklaşık 9 ay süren kazı çalışmalarının hızla yol aldığını ve orada atıl vaziyette bulunan antik kentin ortaya çıkarılması ile Adana’da oluşacak turizm potansiyeli ile ilgili müjdeli haberler verdi.
AZİZ PAULUS’MU?
“Kazı çalışmaları esnasında detaylar üzerinde öyle hassas çalışmalar yapıldı ki bu çalışmalarda uygulanan teknik ayrı bir bilimsel makale oldu…”
Sayın Gülşen Adana’nın kaderini değiştirecek bir açıklama yaptı: “Burada öyle yazıt, belge ve bilgilerle karşılaştık ki, düşündüğümüz bir kişi var, eğer, düşündüğümüz bu kişi burada yaşamışsa Adana’ya her yıl 30 milyon turistin geleceğini tahmin ediyoruz….”
Bu açıklama salonda büyük bir heyecan yaşattı. Benim aklıma ilk gelen Hz. İsa’ oldu. Ancak, Hz. İsa’nın Ortadoğu’dan İznik’e giderken buradan geçip geçmediği konusunda fikrim yok. Antakya ve Tarsus yöresinde yaşayan Saint Paulus zihnimden aniden geçiverdi. O esnada Vali Yardımcımız Sayın Azmi Yeşil ile bir diyalog yaşandı ve bu düşünülen kişinin Saint Paulus (Aziz) olabileceği seslendirildi. Sayın Gülşen bu tespit üzerine: “Ben bir bilim adamıyım. Böyle bir konuda emin olmadan açıklama yapmam doğru olmaz” dedi.
LOKMAN HEKİM HEMŞEHRİMİZ
Ancak katılımcılar düşünülen bu kişinin Aziz Paulus olduğunu anlamış oldu.
Efsanelerde adını “Lokman Hekim” olarak bildiğimiz Farmakolojinin Babası Dioskorides’in Anavarza’da yaşadığı anlaşılmaktadır.
Doğu Akdeniz’e “Uygarlıkların Başkenti” tanımlaması yapmıştık. Gerçekten de Anavarza’da Zeus Olybris kültünü kanıtlayan Grekçe yazılı bir sunak tespit edilmiştir. Zeus Olybris tıpkı Batı Kilikya kentlerinden Olba’daki Zeus Olbios gibi bir Dağ Tanrısı olup, kültü Çukurova’nın batısında bir ada gibi yükselen Anavarza’nın kaya kütlesinden kaynaklanmış olmalıdır.
ÖMER ÇELİK’İN ESERİ
Anavarza’da kaya mezarları, kiliseleri sütünlu yollar, hamam genel olarak antik kent ortaya çıkarıldığında Efes’ten daha büyük bir antik kent ile karşılaşacağız. Ve bu eserin tamamı T. Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir. Başka hiçbir kurumun katkısı yoktur.”
Sayın Gülşen’in verdiği konferansı izleyenler büyülendiler.
Bazı çevreler için sıkıcı ve anlaşılmaz görülen arkeolojinin teknik terimleri ve Latince kelimelerle dolu tarihi antik kentleri sadeleştirerek anlatmak kolay değildi.
Sn. Gülşen bunu başardı.
Vali yardımcısı Azmi Yeşil, İl Kültür Müdürü Sabri Tarı, Müze Eski Müdürü Yalçın Karalar, Çukurova Üniversitesi bünyesinde görev yapan çok sayıda öğretim görevlisi, Polis Emeklileri Derneği Başkanı İsa Becik, Adana’nın benim için muhteşem rengi Kudret Sönmez ve çok sayıda izleyici vardı.
Sn. Azmi yeşil ile sohbetlerimi ve şiir pınarını bu kez anlatamıyorum.(Sadece erteliyorum)
Gözde Ramazanoğlu bir kez daha Adana Medya Gazetesi’ne ve emek verenlerine teşekkür etti.