Kalkınma Bölgeleri ve Kalkınma Ajansları:
Birinci Coğrafya Kongresinde (Ankara, 06-21 Haziran 1941) , Türkiye 7 coğrafi bölgeye ve 21 bölüme ayrılmıştır.
Türkiye'de Coğrafi Bölgeler ve Bölümleri
1. Akdeniz Bölgesi: Adana Bölümü, Antalya Bölümü
2. Doğu Anadolu Bölgesi: Yukarı Fırat Bölümü, Erzurum-Kars Bölümü,
Yukarı Murat-Van Bölümü, Hakkâri Bölümü
3. Ege Bölgesi: Ege Bölümü, İç Batı Anadolu Bölümü
4. Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Orta Fırat Bölümü, Dicle Bölümü
5. İç Anadolu Bölgesi: Konya Bölümü, Yukarı Sakarya Bölümü,
Orta Kızılırmak Bölümü, Yukarı Kızılırmak Bölümü
6. Marmara Bölgesi: Yıldız Bölümü, Ergene Bölümü, Çatalca - Kocaeli Bölümü,
Güney Marmara Bölümü
7. Karadeniz Bölgesi: Batı Karadeniz Bölümü, Orta Karadeniz Bölümü,
Doğu Karadeniz Bölümü
AB üyeliği söz konusu olunca, idari düzenleme ve mevzuat AB’ye uyum durumuna getirildi. Gündem-21 kararları gereğince yapılan toplantılarda üyelik paketlerinin açılması bahis konusu oldu. Bu amaçla aday devletler için “ev ödevleri” hazırlandı, zaman belirlendi ve o ülkede top oyuna konuldu. Türkiye de buna uygun olarak DPT’nin ödevlerini Kalkınma Ajanslarına devretti.
Türkiye'de Kalkınma Ajansları Listesi
1. İzmir Kalkınma Ajansı (İzmir)
2. Çukurova Kalkınma Ajansı (Adana,Mersin)
3. İstanbul Kalkınma Ajansı (İstanbul)
4. Mevlana Kalkınma Ajansı (Konya, Karaman)
5. Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı (Amasya, Çorum, Samsun, Tokat)
6. Kuzeydoğu Kalkınma Ajansı (Erzurum, Erzincan Bayburt)
7. Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (Muş, Hakkari, Bitlis, Van)
8. İpekyolu Kalkınma Ajansı (Adıyaman, Gaziantep, Kilis )
9. Karacadağ Kalkınma Ajansı (Diyarbakır, Şanlıurfa)
10. Dicle Kalkınma Ajansı (Batman,Mardin,Siirt,Şırnak)
11. Trakya Kalkınma Ajansı (Edirne,Kırklaraeli,Tekirdağ)
12. Güney Marmara Kalkınma Ajansı (Balıkesir,Çanakkale)
13. Güney Ege Kalkınma Ajansı (Aydın,Denizli,Muğla) Duyuruda!!!
14. Zafer Kalkınma Ajansı (Afyonkarahisar,Kütahya,Manisa,Uşak)
15. Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı (Bebka)
16. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (Kocaeli,Sakarya,Bolu,Düzce,Yalova)
17. Ankara Kalkınma Ajansı (Ankara)
18. Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (Antalya,Isparta,Burdur)
19. Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı (Hatay,Kahramanmaraş,Osmaniye)
20. Ahiler Kalkınma Ajansı (Aksaray,Kırıkkale,Kırşehir,Nevşehir,Niğde)
21. Orta Anadolu Kalkınma Ajansı (Kayseri,Sivas,Yozgat)
22. Batı Karadeniz Kalkınmaajansı (Bartın,Karabük,Zonguldak)
23. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı (Kastamonu,Çankırı,Sinop)
24. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı(Artvin,Giresun,Gümüşhane,Ordu,Rize,Trabzon)
25. Serhat Kalkınma Ajansı (Ağrı,Ardahan,Iğdır,Kars)
26. Fırat Kalkınma Ajansı (Bingöl, Elazığ,Tunceli,Malatya)
Türkiye; ülkedeki gelişmişlik düzeyini AB standardında ifade etmek amacıyla, gelir düzeyi, gelişmişlik, ulaşım, eğitim, sanayi, ticaret, tarım gibi parametreleri dikkate alarak Bölgeler ayırdı. Bunlar için yasal düzenlemeler yapıldı. Buna göre: Düzey-1: 12 Ana Bölge; Düzey-2: 26 Alt Bölge; Düzey-3: 81 İl’i kapsamaktadır.Her Bölgeye bir kod verilmiştir (TR 1-81, TRA-B-C).
Türkiye İstatistikî Bölge Birimleri Sınıflandırması (Türkiye İBBS)
Türkiye idari olarak 81 ile ayrılmıştır ve Türkiye'de daha önceki demografik araştırmalarda örneklem seçimi yapılması amacıyla beş bölge tanımlanmıştır.
Geleneksel olarak kullanılan yedi coğrafi bölgeye ek olarak, Türkiye’nin Avrupa Birliğine uyum süreci doğrultusunda, Devlet Planlama Teşkilatı ve Türkiye İstatistik Enstitüsü üç ayrı düzeyde İBBS bölgesi oluşturmuşlardır (22 Eylül 2002,4720 sayılı Kanun):
Türkiyede İBSS'ye Göre Bölgeler ve Bağlantıları10
Kod İBBS-I (12 bölge) İBBS-II (26 alt bölge) - İBBS-III (81 il)
TR1 İstanbul: İstanbul Alt Bölgesi
TR2 Batı Marmara: Tekirdağ Alt Bölgesi, Balıkesir Alt Bölgesi
TR3 Ege: İzmir Alt Bölgesi, Aydın Alt Bölgesi, Manisa Alt Bölgesi
TR4 Doğu Marmara: Bursa Alt Bölgesi, Kocaeli Alt Bölgesi
TR5 Batı Anadolu: Ankara Alt Bölgesi, Konya Alt Bölgesi
TR6 Akdeniz: Antalya Alt Bölgesi, Adana Alt Bölgesi, Hatay Alt Bölgesi
TR7 Orta Anadolu: Kırıkkale Alt Bölgesi, Kayseri Alt Bölgesi
TR8 Batı Karadeniz: Zonguldak Alt Bölgesi,
Kastamonu Alt Bölgesi, Samsun Alt Bölgesi
TR9 Doğu Karadeniz: Trabzon Alt Bölgesi
TRA Kuzeydoğu Anadolu: Erzurum Alt Bölgesi, Ağrı Alt Bölgesi
TRB Ortadoğu Anadolu: Malatya Alt Bölgesi, Van Alt Bölgesi
TRC Güneydoğu Anadolu: Gaziantep Alt Bölgesi,
Şanlıurfa Alt Bölgesi, Mardin Alt Bölgesi
Doğu Akdeniz Bölgesi:
Kitap "Kumpas"ta; Adana-Mersin-Hatay-Maraş-Gaziantep-Kilis-Diyarbakır-Şanlıurfa’nın mevcut ve olacak ulaşım (karayolu, demiryolu, Otobahn) ve Toroslar ile Amanoslarda açılacak tuneller, kurulacak bölgesel havaalanları, iletişim, turizm bağlantıları, kurulacak “lojistik köy ve merkezler”,sanayi birlikte değerlendirilmiştir. Böylece Bölgenin ulusal bağlantıları ve ulaşım zamanları saptanmıştır.
“Ceyhan Enerji İhtisas Endüstri Bölgesi” olarak seçilmiş, bölgede yapılacak HES’ler, Rafineriler, Jeotermal merkezler, yapılacak 35 Termik Santral, Bölgedeki toprak kavgası ve iktidar taraftarlarına yapılan kayırma ve kiralama/tahsisler söz konusudur.
Bu yöntemlerle “nasıl bağımlı duruma getirildiğimiz” belirtilmiştir:
“Sözde yerel yönetimleri güçlendirme adına, kent konseyleri, kent meclisleri, kent platformları, kalkınma ajansları benzeri kurumlar aracılığıyla bütün ulus devletlerin üniter yapıları tasfiye edilmeye başlandı. Rio Konferansı’ndan bir yıl sonra Kopenhag'da toplanan zirvede “Kopenhag Kriterleri”yle Avrupa Yerel Yönetim Şartı (Sübsidiarite) kabul edildi. Emperyalistler, böylece bu topraklarda yaşamın her alanına müdahale etme hakkını, yetkisini elde etti.(s.228)”
Yazar yapılan bu emperyal düzenlemeleri uygun görmemekte ve şunları söylemektedir:
“Kiminde demokrasi, kiminde uygarlık götürmek, kiminde kardeş kavgasını önlemek için geliyorlardı. Bu kez “Türkiye’nin ilerlemesi” gerekçesiyle el attılar ülkeye… Bu sinsi planlar ana hatlarıyla 4 başlık altında değerlendirilebilir:
“1) Uluslararası sözleşmeler; 2) AB Kriterleri; 3) Bu sözleşmelerle ölçütlere (kriter) uygun biçimde Türkiye tarafından yapılan düzenlemeler (üst planlar-alt planlar, belgeler, uygulamalar, idari/yönetsel yapıdaki değişiklikler, sistemi yönetecek kurumlar); 4) Siyasal iktidarın... politikaları.
“Bu planlarla, yerli işbirlikçiler (siyasal iktidarla sözde muhalefet partileri, özde koalisyon ortakları) eliyle Türkiye’nin elini kolunu bağlayan, başta Avrupa Birliği, Avrupa Parlamentosu olmak üzere emperyal güçlerle on binlerce sayfa tutarında sayısı belirsiz anlaşma imzalandı. Ancak bir sömürge ülkenin imzalayacağı maddelerle doludur o anlaşmaların tümü de… Bu anlaşmalarla ülkenin üniter yapısının, bir yaşam biçimi olarak laisizmin bitirilmek, ulusal devletin yıkılmak istendiğini artık bilmeyen yok. Başta dil, ulusun bütün kutsal değerleri hedef tahtasına alındı(s. 229)”
“İBBS’yle kurulan bölgelere, yapılan haritalara, bunlara uygun siyasal, teorik hazırlıklara, planlamalara, fiziksel altyapı çalışmalarına bakıldığında Doğu Akdenizin Samandağ’dan Antalya’ya bütünüyle bir serbest bölge yapılmak istendiği görülür. Amanos tünelleriyle (Tünelin çıkışı Dörtyol)Akdenize bağlanacak Doğu, Güneydoğu Anadolu (TRA, TRB, TRC) bölgelerine de önce serbest bölge statüsü verileceğini kestirebilmek zor değil.(s. 105)”
GAP Eylem Planı
“GAP Eylem Planı, beş gelişme ekseni olarak tasarlanmış:
1) Ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi;
2) Sosyal gelişmenin sağlanması;
3) Kentlerin iyileştirilmesi;
4)Altyapının geliştirilmesi;
5) Kurumsal kapasitenin geliştirilmesi.(s.249)”
TİGEM’lerde ekonomik gelişme durduruldu, bölge ve ülke çok şeyler kaybetti. Yapılan Tarım Kongresinde konu tüm vahametiyle gözler önüne serildi. Bir tarım ülkesi olan Türkiye tarım ürünleri ithalatçısı oldu. “Bu uyarıları dikkate almayan siyasal iktidar, daha önce, utangaç, ürkek, takiyyeci yöntemlerle, yalan açıklamalarla sürdürdüğü özelleştirme politikasını ülkenin bütün kaynaklarını açıkça pazarlamaya başladı (s.275)”
ABD-Türkiye Arasında Büyük kumpas anlaşması:
AKP iktidara geldikten hemen sonra, “dönemin Dışişleri Bakanı Abdullah Gül ile ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell arasında imzalandı (3 Nisan 2003). Bu, iki sayfalık, 9 maddeden oluşan anlaşma, Lozan Anlaşması’yla elde edilen kazanımların, ulusal egemenliğin ABD’ye teslimi anlamına geliyordu. Söz konusu anlaşmayla Türk ordusu hangi gerekçeyle olursa olsun, artık sınır ötesi harekât yapamayacaktı. Eğer Türk Silahlı Kuvvetleri, ABD askeri makamlarına bilgi vermeden, izin almadan bir harekât yapacak olursa ABD Hükümeti, uyarıda bulunma hakkını kullanabilecekti. Türkiye, ABD’nin İran ya da Ortadoğu’daki herhangi bir harekâtına aktif destek verecek, bizzat katılacaktı… Türk ordusunun asker, uçak, ağır silah indirimine gitmesine ABD bizzat karar verecekti. Bu ıoperasyonda ordu envanteri ABD tarafından belirlenecekti(!)(s. 303,304).
Sonuç
Yazar, gazeteci Çetin Yiğenoğlu, ülkemiz için hayati bir konuyu-“Gündem-21” sürecini ve devamını gündeme getirmiştir. Ne var ki konu gereğince tartışılmamış ve kamuoyunca pek farkına varılmamıştır. AB Üyesi olmanın, getirdiklerinden çok götüreceklerini de konu edinen, “Kumpas” kitabını özenle okudum. Konu zaten akademisyenler tarafından tez olarak işlenmiştir.
Ekonomik sömürü bağları yanında bunu temin için yeni yönetim şemaları geliştirilmiş ve adına "Yönetişim" denmiştir. Yani "birlikte yönetim" söz konusudur, Yerel-Ulusal kademede bu böyledir. Yabancı Şirketlerin yerli ortakları/sözcüleri karar mekanizmasında söz sahibi olmaktadır. Ulusal Projede Holdingler-Konsorsiyumlar devrededir. Kalkınma, refah düzeyinin yükselmesi adı altında yaygın, etkin bir sömürü ağı kurulmaktadır. Bu sistemin çalışmasının hukuki alt yapısı Devletçe hazırlanmaktadır. Bu nasıl bir aymazlık ve öngörüsüzlüktür. Yoksa "menfaatler tevhit mi edilmiştir?"
"Kumpas" sade bir dille yazılmıştır. Bu bir aşk romanı değildir. Ama vatana, topluma, hak ve hukuka âşık olanlar, yazıp çizenler, konuşanlar için mutlaka okunacak bir kitap olarak görüyorum. Selamlar ve saygılar.
(Bitti)