İktidar partisinde değişim ve anayasada değişiklik

Bir süreden beri Türkiye'de yüksek tepelerde sert rüzgârlar esmektedir. AKP yakın zamanda Olağanüstü Kongresini yapmış, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu AKP Genel Başkanlığına seçilmiş ve 64. Hükümeti kurmakla görevlendirildi, güvenoyu aldı. Hükümet icraatları, ülkedeki çatışmalar ve şehirlerin havadan bombalanması, Suriye'deki iç savaş, Başkanlık ve Yeni Anayasanın öncelikli ve vurgulu olmayışı gibi memnuniyetsizlikler, Cumhur Başkanı Tayyip Erdoğan'ın, Ahmet Davutoğlu'nun Başbakanlıktan ve AKP Genel Başkanlığından ayrılması isteği ile sonuçlandı. AKP, tekrar 2.Olağanüstü Kongreye davet edildi. Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım; AKP Genel Başkanlığı için tek aday olarak belirlendi ve yapılan Kongrede AKP Genel Başkanı seçildi.

Başbakan A.Davutoğlu Cumhurbaşkanı Tayip Erdoğan'a istifasını sundu ve 65. TC Hükümetini kurmak üzere Binali Yıldırım görevlendirildi (22.5.2016).

*

Dokunulmazlıklar İçin Anayasa Değişikliği

Cumhurbaşkanı Tayip Erdoğan'ın ısrarı ve hatta direktifi üzerine Milletvekilleri dokunulmazlıkları acilen TBMM gündemine girdi. Anayasanın ilgili maddelerini geçersiz kılan Geçici Düzenleme ile Anayasa değişikliği yapıldı (20 Mayıs 2016 ):

Dokunulmazlıklar konusunda AKP+MHP bir Blok oluşturdu. CHP ikircikli davrandı ve 20 kadar Milletvekili Devlet Blokuna katıldı. Bu duruma göre 138 milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılmasına yönelik Anayasa değişikliği Kanun Maddeleri oylandı ve teklif 376 oyla referanduma gerek kalmadan (sınır sayı 367) kabul edildi. Son oylamada, 376 kabul, 140 ret, 5 çekimser, 7 boş oy kullanıldı. 3 oy geçersiz sayıldı.

Değişiklik paketi, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzalamasının ardından yürürlüğe girecek ve haklarında fezleke bulunan milletvekillerinin dokunulmazlıkları kalkacak, bu vekiller yargı önüne çıkacak.

Anayasa değişikliği, 138 milletvekilini etkileyecek. Bunların partilere göre dağılımı şöyledir: 27-AKP, 51-CHP, 50-HDP, 9-MHP milletvekilidir. Bağımsız milletvekili Aylin Nazlıaka hakkında da fezleke vardır.

Bu 138 vekil hakkında 787 (682 Meclis Komisyonunda,105i Adalet Bakanlığında) fezleke vardır. Bunların partilere göre dağılımı şöyledir: HDP-405, CHP-192, AKP-46, MHP-20, A.Nazlıaka-5 dosya vardır. Selahattin Demirtaş (HDP Eş Genel Başkanı)-75, Figen Yüksekdağ (HDP Eş Genel Başkanı)-15, Kemal Kılıçdaroğlu (CHP Genel Başkanı)-41, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli-5 fezleke sahipleridir.

1. Madde 373 oyla kabul edildi: (138 "ret" oyuna karşılık 373 "evet").

Yapılan gizli oylamada 531 milletvekili oy kullandı. Oylamada 8 çekimser, 9 boş oy çıktı, 3 oy geçersiz sayıldı. AKP Milletvekilleri "gizli oy" hükmüne rağmen açık-göstererek oy kullandı.

2. Madde 374 oyla kabul edildi: (136 "ret" oyuna karşılık 374 "evet") 

 Yapılan gizli oylamada 526 milletvekili oy kullandı. Oylamada 4 çekimser, 11 boş oy çıktı; 1 oy geçersiz sayıldı.

Teklifin Tümü 376 oyla kabul edilerek, yasalaştı.

*

Milletvekillerinin işlediği suçlar listesi:

Terör Suçlarından: 216

Hakaret: 201

Yaralama: 11

Görev suçları: 38

Sahtecilik: 6

Tehdit: 18

Gizliliğin ihlali: 11

Suçu ve suçluyu övmek: 55

Halkı kin ve düşmanlığa tahrik: 54

Toplantı ve gösteri kanununa muhalefet: 119

Seçim kanununa muhalefet: 11

Siyasi partiler kanuna muhalefet: 3

İftira: 13

Askerlikten soğutmak:2

Oylama sonrasında CHP Antalya'da iki gün süren kampa çekildi, tartıştı, saflar belirginleşti. MHP Olağanüstü Kongresinin yapılmasına polis izin vermedi Yargıtay topu Anayasa Mahkemesine attı, Genel Merkez muhalifleri Disipline verecek. HDP Doğuda protesto ve dayanışma mitinglerine başladı.

Değişiklik paketi, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzalamasının ardından yürürlüğe girecek ve haklarında fezleke bulunan milletvekillerinin dokunulmazlıkları kalkacak, bu vekiller yargı önüne çıkacak.

*

TBMM: Anayasa Değişikliği Kanunu (20.5.2016)

-TBMM’de görüşülen ve kabul edilen, milletvekillerinin dokunulmazlıklarını düzenleyen anayasanın 83. maddesinin geçici madde ile değiştirilmesini öngören anayasa değişikliği kanunu:

MADDE 1- 7/11/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

"GEÇİCİ MADDE 20 - Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte; soruşturmaya veya soruşturma ya da kovuşturma izni vermeye yetkili mercilerden, Cumhuriyet Başsavcılıklarından ve Mahkemelerden, Adalet Bakanlığına, Başbakanlığa, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına veya Anayasa ve Adalet Komisyonu Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Başkanlığına intikal etmiş yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin dosyaları bulunan milletvekilleri hakkında, bu dosyalar bakımından, Anayasanın 83 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi hükmü uygulanmaz.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on beş gün içinde; Anayasa ve Adalet Komisyonu Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Başkanlığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında, Başbakanlıkta ve Adalet Bakanlığında bulunan yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin dosyalar, gereğinin yapılması amacıyla, yetkili merciine iade edilir."

MADDE 2 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve halkoylamasına sunulması halinde oylanır.

- Teklifin atıfta bulunduğu anayasanın 83. maddesi

MADDE 83. – Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisçe başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar.

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, Meclisin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz. Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün dışındadır. Ancak, bu halde yetkili makam, durumu hemen ve doğrudan doğruya Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirmek zorundadır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında, seçiminden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır; üyelik süresince zamanaşımı işlemez.

Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma, Meclisin yeniden dokunulmazlığını kaldırmasına bağlıdır.

Türkiye Büyük Millet Meclisindeki siyasî parti gruplarınca, yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

*

Bugüne kadar dokunulmazlığı kaldırılan Milletvekillerinden örnekler[1]

Geçmişte de dokunulmazlıklarının kaldırılması için TBMM’ye yüzlerce dosya geldi. Türkiye Parlamento tarihinde 40 milletvekilinin dokunulmazlığı kaldırıldı. Dokunulmazlıkların kaldırılmasının gerekçeleri arasında “yolsuzluk, cürüm işlemek için çete kurmak ve vatana ihanet” yer alıyor.

1- Ali Cenani Bey: Dokunulmazlığı kaldırılan ilk milletvekili Ali Cenani Bey oldu. 1928’de un ve zahire fiyatlarının yükselmesini önlemek için Ticaret Bakanlığı emrine verilen 500 bin liranın harcanmasında usulsüzlük yapıldığı gerekçesiyle Meclis'te hakkında Soruşturma Komisyonu oluşturulan Ali Cenani Bey’in 14 Nisan 1928'de dokunulmazlığı kaldırılarak Yüce Divan'a sevk edildi. Ali Cenani Bey, 1 ay hapis ve 170 bin lirayı tazmin etme cezasına çarptırıldı.

2- Çetin Altan: Türkiye İşçi Partisi İstanbul Milletvekili Altan'ın milletvekilliği dokunulmazlığı Meclis'in 20-21 Temmuz'daki olaylı oturumunda kaldırıldı.

3- Osman Bölükbaşı: Adnan Menderes'e karşı sert muhalefeti ve çıkışlarıyla tanınan Osman Bölükbaşı'nın da dokunulmazlığı 24 Haziran 1957'de kaldırıldı. CMP Genel Başkanı Osman Bölükbaşı dokunulmazlığını kaldırılması sonrasında iki kez gözaltına alındı.

4-Başbakanı Tansu Çiller'in isteği üzerine 2 Mart 1994’te 6 DEP’li 1 bağımsız milletvekilinin dokunulmazlığı kaldırıldı: DEP Genel Başkanı ve Diyarbakır Milletvekili Hatip Dicle, Şırnak Milletvekili Orhan Doğan, Muş Milletvekili Sırrı Sakık, Diyarbakır Milletvekili Leyla Zana, Mardin Milletvekili Ahmet Türk ve Şırnak Bağımsız Milletvekili Mahmut Alınak. Dokunulmazlıkların kaldırılan milletvekilleri, vatan hainliği ile suçlanıyordu. DEP milletvekilleri 10 yıl cezaevinde yattı. Bir sivil polisin Meclis'te Orhan Doğan'ı başından tutarak polis otomobiline bildirmesini gösteren fotoğraf ise, bu olayın sembolü olarak zihinlerde kaldı. Avrupa Birliği'nin baskıları sonucu DEP'li milletvekilleri yeniden yargılandı ve serbest bırakıldı.

5- Hasan Mezarcı: DEP’li Selim Sadak ve Atatürk’e “veled-i zina” diyen Refah Partisi’nden istifa eden Hasan Mezarcı’nın dokunulmazlıkları ise ertesi gün kaldırıldı. Sadak hakkındaki karar daha sonra Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi. Mezarcı yargılandı ve hapis cezasına çarptırıldı. Mezarcı hapisten çıktıktan sonra kendisini "Mesih" ilan etti.

5- Ağar ve Bucak: Susurluk kazasından sonra DYP milletvekilleri Mehmet Ağar ve Sedat Bucak’ın dokunulmazlıkları kaldırıldı. Fezlekede cürüm işlemek için çete kurmanın da aralarında bulunduğu birçok suçlama yer aldı. Dokunulmazlığı kaldırılan Ağar ve Bucak sanık olarak yargılanmaya başladı. Ağar daha sonra yeniden Elazığ'dan bağımsız milletvekili seçilerek dokunulmazlık zırhı kazandı.

6- Kahraman Emmioğlu: ANAP'ın ilk iktidar döneminde Devlet Bakanı İsmail Özdağlar, daha sonra da Safa Giray ve Cengiz Altınkaya bakanlık koltuğundan dokunulmazlığı kaldırılarak Yüce Divan'a giden milletvekilleri oldu.

Türkiye Parlamentosunda dokunulmazlığı kaldırılan 40 milletvekili:

Ali Cenani Bey, Fikret Bey, İhsan Bey, Ali Saip Ursavaş, Rafet Ülgen, Ahmet Aytuna, Hüseyin Cahit Yalçın, İbrahim Us, Osman Alişiroğlu, Sırrı Atalay, Kamil Kırıkoğlu, Osman Bölükbaşı, Nuri Beşer, Ziya Şerefhanoğlu, Çetin Altan, Celal Sungur, Ali Karahan, İsmail Özdağlar, İdris Arıkan, Safa Giray, Cengiz Altınkaya, Hatip Dicle, Orhan Doğan, Leyla Zana, Sırrı Sakık, Mahmut Alınak, Selim Sadak, Ahmet Türk, Hasan Mezarcı, Mehmet Ağar, Sedat Bucak, Murat Karayalçın, Kemal Akkurt, Sema Pişkinsüt, Mustafa Bayram, Ömer Bilgin, Mustafa Kalemli, Kahraman Emmioğlu.