GÜNDEM-21 nedir? (2)

BM Johannesburg Zirvesi-2002

21. yüzyılın ilk küresel konferansı olan "BM Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi", 26 Ağustos-4 Eylül 2002 tarihleri arasında Gü­ney Afrika’nın Johannesburg kentinde düzen­lenmiştir. “Sürdürülebilir kalkınma”   Zirvesinde, kendisinden 10 yıl önce düzenle­nen 1992 Rio Zirvesinin Gündem-21 uygulamalarının değerlendirilme­si hedeflenmiştir. Zirve “Rio+10” olarak da anılmaktadır.

Johannesburg Zirvesi’nde, Rio’nun ana çıktısı olan Gündem-21’in sorgulanması yerine; “sürdürülebilir kalkınma” taah­hütlerinin yenilenmesi ve işlevli uygulama için, bir "eylem planı" hedeflenmiştir. 

Zirve’nin iki temel çıktısı olarak, “Uygulama Planı” ile “Johannesburg Sürdürülebilir Kal­kınma Bildirgesi” benimsenmiştir.“Uygulama Planı”, Rio’da kabul edilen temel konuların yaşama geçirilmesini kolaylaştıracak bir çerçeve sunmaktadır. Zirve’ye katılan tüm hükümetlerin imzaladığı Uygula­ma Planı, yoksulluğun azaltılması, tüketim, doğal kaynaklar, sağlık, uygu­lama araçları ve kurumsal çerçeve gibi konu­ları kapsamaktadır.

“Johannesburg Sürdürülebilir Kalkınma Bildirgesi”nde, Rio’dan Johannesburg’a uzanan süreç özet­lendikten sonra, karşılaşılan sıkıntılara ve darboğazlara dikkat çekilmektedir. Küresel taah­hüt yinelenmekte, ortaklıkların önemi dile getirilmekte ve uygulamanın güçlendirilmesi vurgulanmaktadır.

"Sürdürülebilir Kalkınma"nın; Ekonomi+Çevre+Toplum olarak üç ana unsuru vardır. Bunların ortak kesişme noktası ne kadar fazla ise başırı da o kadar büyüktür[1].

GÜNDEM-21’İN BÖLÜM (40)  BAŞLIKLARI[2]

 Kısım I: Sosyal Ve Ekonomik Boyutlar

1. Giriş
2. Gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir gelişmenin hızlandırılması için uluslararası işbirliği
3. Yoksullukla mücadele
4. Tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi
5. Demografik dinamikler ve sürdürülebilirlik
6. İnsan sağlığının korunması ve kollanması
7. Sürdürülebilir insan yerleşimleri gelişmesinin desteklenmesi
8. Karar alma sürecinde çevre ve kalkınmanın bütünleştirilmesi

Kısım II: Kalkınma İçin Kaynakların Korunması Ve Yönetimi

9. Atmosferin korunması
10. Toprak kaynaklarının planlanması ve yönetimine bütünsel yaklaşım
11. Ormansızlaşma ile mücadele
12. Hassas ekosistemlerin yönetimi: çölleşme ve kuraklık ile mücadele
13. Hassas ekosistemlerin yönetimi: dağların sürdürülebilir gelişmesi
14. Sürdürülebilir tarımın ve kırsal kalkınmanın desteklenmesi
15. Biyolojik çeşitliliğin korunması
16. Biyoteknolojinin çevresel açıdan sağlıklı bir şekilde yönetimi
17. Okyanusların, kapalı ve yarı-kapalı denizler de dahil olmak üzere her türlü denizin ve kıyı alanların korunması ve bunların canlı kaynaklarının korunması, rasyonel kullanımı ve geliştirilmesi
18. Tatlısu kaynaklarının temini ve kalitesinin korunması: Su kaynaklarının geliştirilmesi, yönetimi ve kullanımında bütünleşik yaklaşımların uygulanması
19. Zehirli ve tehlikeli ürünlerin yasadışı uluslararası dolaşımı dâhil olmak üzere, zehirli kimyasal maddelerin çevresel açıdan sağlıklı bir şekilde yönetimi
20. Tehlikeli atıkların yasadışı uluslararası dolaşımı dâhil olmak üzere, tehlikeli atıkların çevresel açıdan sağlıklı bir şekilde yönetimi
21. Katı atıkların ve atıksuların çevresel açıdan sağlıklı bir şekilde yönetimi
22. Radyoaktif atıkların güvenli ve çevresel açıdan sağlıklı bir şekilde yönetimi

Kısım III: Temel Grupların Rollerinin Geliştirilmesi

23. Başlangıç
24. Sürdürülebilir ve hakkaniyetli gelişme yönünde kadınlar için küresel eylem
25. Sürdürülebilir gelişmede çocuklar ve gençlik
26. Yerli halkların ve toplulukların rollerinin tanınması ve güçlendirilmesi
27. Hükümet-dışı kuruluşların rolünün güçlendirilmesi
28. Gündem 21`in desteklenmesinde yerel yönetimlerin girişimleri
29. İşçilerin ve işçi sendikalarının rolünün güçlendirilmesi
30. İş çevrelerinin ve sanayinin rolünün güçlendirilmesi
31. Bilimsel ve teknolojik topluluk
32. Çiftçilerin rolünün güçlendirilmesi

Kısım IV: Uygulama Araçları

33. Mali kaynaklar ve mekanizmalar
34. Çevresel açıdan sağlıklı teknolojinin transferi, işbirliği ve kapasite geliştirilmesi
35. Sürdürülebilir gelişme için bilim
36. Öğretimin, kamu duyarlılığının ve eğitimin özendirilmesi
37. Kapasite geliştirmeye yönelik ulusal mekanizmalar ve uluslararası işbirliği
38. Uluslararası kurumsal düzenlemeler
39. Uluslararası hukuki araçlar ve mekanizmalar
40. Karar alma sürecinde bilgi

*

Günümüzde geldiğimiz noktada insanlık; dünya kaynakların hesapsızca tüketilmesi, yok edilmesi sorunu ile karşılaştı. Şu konular insanlığın yol sapağında olduğunu göstermektedir:1- İnsanların doğa üzerindeki egemenliği ve kaynak israfı doğanın dönüştüremeyeceği boyutlara ulaşmıştır. 2- Zenginlik vaadi dünyanın birçok bölgesinde tam bir hayal kırıklığı yaratacak şekilde başarısızlıkla sonuçlanmıştır. 3- Açlık ve yoksulluktan insanlar kıtasal boyutlarda etkilenmeye başlamıştır. 4-Ekolojik kirlilik ve çevre felaketleri kendini hissettirmiştir.[3]

 Emre Bağce[4], Sanayileşme, kalkınma ve bilimsel gelişmenin tarihsel gelişimine dikkat çekerek, önemli tesbit ve anımsatmalarda bulunmaktadır.

"Copernicus’un, Galilei’nin ve Newton’un bilimsel keşifleriyle Bacon ve Descartes gibi dünyayı rasyonel temelde anlamlandırmaya çaba gösteren düşünürlerin yöntem tartışmaları birbirine eşlik etmiştir.. Bu haliyle baktığımızda, sanayi devrimi ne yalnızca bilimsel ne de yalnızca teknolojik bir devrimdir. Sanayi devrimi aynı zamanda tarım toplumunun sanayi toplumuna dönüşümünü gerektiren ve çok ciddi toplumsal-kültürel etkileri olan iktisadi bir devrimdir. Milyonlarca insan sanayi devrimiyle kentlere akın etmiştir; günümüze değin bu süreçte kentler hem büyük vaatlerin hem de geniş ölçekli çatışmaların, yoksullukların ve toplumsal sorunların mekânları olmuştur.    

"Sanayi devrimi öte yandan radikal siyasal değişimlere ve dönüşümlere yol açmıştır. Bunun en bilineni Fransa’da meydana gelen devrimdir. Yalnızca bir noktayı hatırlatmak gerekir: Nasıl ki sanayi devrimi sadece teknolojik bir devrim değilse, Fransız devrimi de görünürde siyasal bir devrim olmasına karşın, aynı zamanda iktisadi ve toplumsal bir devrimdir. Fransız devrimi görünürde siyasaldır, halkla kral, soylular ve ruhban sınıfı arasındaki bir hesaplaşma gibi gözükse de, aslında hâkim toplumsal ve iktisadi grupların beklentilerini karşılayamayan ve geri kalmış bir yönetimin iktisadi taleplerle uyumlu hâle getirilmesi ve yeni iktisadi koşullara uygun bir yönetimin kurulması amacını gütmüş ve bunu büyük ölçüde de başarmıştır. Öyleyse, birincil derecede siyasal nitelikte gözükse de, sanayi devriminden etkilenmiş ve iktisadi boyutu da ağır basan bir devrim olmuştur".     

"Umulur ki, Gündem-21 ve Yerel Gündem-21 aracılığıyla sürdürülebilir kalkınma işlerlik kazanır, aksi takdirde Kızılderili Şef Seattle’ın aşağıdaki kehaneti yakın zamanda gerçekleşecek gibi gözüküyor:    

“Beyaz adam annesi olan toprağa ve kardeşi olan gökyüzüne, alıp satılacak, işlenecek, yağmalanacak bir şey gözüyle bakar. Onun bu ihtirasıdır ki, toprakları çölleştirecek ve her şeyi yiyip bitirecektir. Beyaz adamın kurduğu kentlerde, bir çiçeğin taç yapraklarının açarken çıkardığı tatlı sesler, bir kelebeğin kanat çırpışları duyulamaz. Son ırmak kuruduğunda, son ağaç yok olduğunda, son balık öldüğünde; beyaz adam paranın yenilemeyen bir şey olduğunu anlayacak!”