Rusya Suriye savaşında

Suriye İç Savaşı, Suriye Baas Partisi'ne sadık askerler ve bu partiyi iktidardan indirmek isteyen muhalifler arasında süre giden silahlı mücadeledir. Gösteriler, Arap Baharının bir devamıdır. Arap Baharı Gösterileri, Aralık 2010 tarihinde Tunus'ta bir seyyar satıcının hükümet karşıtı söylemlerle kendisini yakması-ölmesi bir direniş hareketine dönüşmüştür.  Gösteriler hızla Arap Dünyasına yayılmıştır. Mısır, Tunus, Yemen ve Libya'da devrim yaşanmış ve diğer Arap ülkelerinde hükmet değişiklikleri, anayasal değişiklikler, sosyal ve politik hayatta köklü değişimler görülmüştür.

Suriye'de de 15 Mart- 2011'de gösteriler başlamış ve Nisan- 2011 tarihinde ülke çapına yayılmıştır. Göstericiler, 1971 yılından beri iktidarı elinde tutan Esad ailesinin ve şimdiki Başkan Beşar Esad'ın istifasını ve 1963 yılından beri ülkeyi idare eden Baas Partisi'nin iktidarı bırakmasını talep etmektedir.

Nisan 2011 tarihinde Suriye Ordusu başkaldırıyı bastırmak için ülke genelinde göstericiler üzerine ateş açmıştır. 2013 yılında Hizbullah, Beşar Esad'a sadık güçlerin yanında savaşa dâhil olmuştur. Göstericilerin ve destekçilerin beklediğinin aksine Suriye diğer Arap ülkeleri gibi hızlı yıkılmadı ve direndi. Türkiye'de Muhalifleri organize etmek, eğitmek ve silah desteğinde bulunmak için toplantılar yapıldı. Başbakan Erdoğan Şam Emeviyye Camisinde Cuma Namazı kılmağa hazırlanıyordu. "Daha yüzyıl önce oralar, Mardin, Diyarbakır gibi birer Osmanlı vilayetleri idi" niçin olmasın? Bu yeni Osmanlıcılık ve "Derin Strateji" ile durum değerlendiriliyor, gönülden geçenler dile geliyordu.

 Silah dolu gönderilen TIR davaları sürmektedir. ABD desteğinde yapılan Eğit-Donat programları başarısız oldu. Muhalif gruplar kendi aralarında çatıştılar.

IŞİD, Iraktan sonra Suriye Kürtlerine ve Arap şehirlerine saldırmakla dengeyi bozdu. ABD bir Koalisyon kurarak, hava hareketleriyle IŞİD'e karşı savaştı. "Kobani ha düştü, ha düşecek"ti,  ama olmadı kurtuldu ve bir destan oldu. Kürt Milisleri cihanda bir varlık olduklarını ispat ettiler.

ABD, Kürt Milisleri PYD'nin müttefikleri ve karada IŞİD'e karşı savaşan yegâne unsur olduklarını bildirdi. Yakında Eğit-Donat programı içinde daha da aktif rol oynayacağını bildirdi. PYD Başkanı Salih Müslim, Rusya ile çalışabileceklerini bildirdi.

 Beşar Esad yönetimi Rusya ve İran'dan askeri ve parasal destek alırken, muhalifler Katar ve Suudi Arabistan'dan, Yürkiyeden silah, mühimmat, eğitim desteği almaktadır. 2012 sonlarında bir BM raporu, iç savaşın Nusayri Şebbiha milisleri ve Sünni muhalifler arasında olduğunu iddia etmiş ve fakat taraflarca ret edildi. Türkiye'de de Nusayrilik karşıtı yayınlar yapıldı, sonra vazgeçildi.

Savaşın Cepheleri

Suriye coğrafyasında birçok yerde eş zamanlı ve farklı grupların ayaklanması oldu. Beşar Esad karşıtı kampa önce Kürtler dâhil edilmedi. Daha sonra başarılı olunmayınca Kürtler davet edildiler ve onlar kendi statüleri belirlenmeden taraflara katılmayacaklarını, kendilerini koruma önlemleri alacaklarını bildirdiler. Bu siyaset ve tercihleri başarılı oldu.

Suriye'de farklı bölgelerde, farklı gruplar hükümran oldular. Zorlu ve modern silahların denendiği savaşlar yaşandı.

Kürt gruplar ile DEAŞ ve diğer radikal grupların rejimden pek çok bölgeyi ele geçirmesi ile birlikte, Nusayrilerin çoğunlukta olduğu ve rejimin kalelerinden biri olarak adlandırılan Tartus ili dışında tüm bölgelerde çarpışmalar yaşanmaktadır.

Rojava Cephesi: Rejimin doğu illerinden çekilmesiyle buralar DEAŞ ve Kürt grupların eline geçti. Bu iki grup arasında çetin savaşlar oldu ve Kürt mıntıkası işgalden kurtarıldı.  Rejim güçleri ile DEAŞ arasında da Deyrizor, Haseke ve Kamışlı'da çatışmalar devam etmektedir.

Güney Cephesi: Dera, Süveyde ve Kuneytire illerinde rejim ile muhalifler arasında çatışmalar sürmektedir.

Kuzey Cephesi: Suriye'nin kuzeyindeki Halep, İdlip ve Hama illerinde rejim ve muhaliflerin oluşturduğu Fetih Ordusu arasında çatışmalar sürmektedir. Bunun yanında YPG ile DEAŞ arasında ve DEAŞ ile rejim ve muhalefet arasında da zaman zaman çatışmalar yaşanmaktadır. YPG ile Özgür Suriye Ordusu ve diğer muhalif gruplar ise ateşkes yapmışlar, kısa süre sonra ise ateşkes bozulmuştur. Fetih Ordus; İdlip, Cisr eş Şuğur ve Eriha'yı ele geçirerek rejimi İdlip ilinden tamamen püskürtmüştür.

Lazkiye Cephesi: Rejimin kalesi olarak bilinen Lazkiye ilinin büyük bölümü rejim güçlerinin elindedir. Ancak Muhalifler, Lazkiye'nin doğusunda bazı yerleşim birimlerini ele geçirmiştir. İdlip-Lazkiye sınırını oluşturan Türkmen Dağları'nda Fetih Ordusunun Karargâhı vardır.

Şam Cephesi: Başkent Şam'da rejim güçleri kontrolü sağlamaktadır.   Lübnan sınırında çatışmalar olmakta ve burası Muhaliflerin elinde bulunmaktadır.   

Diğer çatışma noktaları: Palmira, Deyrizor, Zabadani ve Karyatayn bölgeleri.

*

Bunlar olurken, Tartus'ta askeri üssü bulunan Rusya, bu dönemde Kırım ve Kazakistan sorunlarını hal etti. Askeri bakımdan önemli önlemler aldı. Bakınız, ABD Avrupa Kuvvetleri ve NATO Avrupa Kuvvetleri Komutanı Freed Breedlove Rusya'nın önlemlerini şöylece özetlemektedir: "Rusya IŞİD'in kullanmadığı silahlara karşı önlem almaktadır. Hava üssüne çok sofistike savunma sistemleri koymaktadır. Bunlar arasında SA15 ve yerden düşman uçaklarını seçerek vuran SA22 silahları vardır. Bunlarla Rusya Esad rejimine koruma getirmektedir. "Askeri Yasak Bölge" anlamında "AZAD"lar oluşturmaktadır. Rusya Kırımda, Baltık'da, Doğu Akdeniz'de bu "savunma baloncuklarını" yapmış bulunmaktadır. Rusya büyük bir güç olarak görünmek ve Esad rejimini korumak istemektedir".   

Rusya, 30 Eylül 2015 tarihinde birden ve üç noktadan bombalama yaptı. Hava Üssünün bulunduğu Lazkiye'nin sırtındaki Türkmen Dağında bulunan Fetih Ordusu Karargâhını, İdlip çevresini, Halep ve Hama kırsalını vurdu. Bu hedefler arasında IŞİD ve ona yardımcı olan grupların karargâhları vardı.

Fetih Ordusuna, Türkiye'den silah akışı olduğu ileri sürülmüş ve bu nedenle İdlip şehrini zapt etmişti.

Fetih Ordusu: El-Nusra, Ahrar el-Şam, Liva el-Hak, Şam Lejyonu, Cund el-Aksa, Ceyşul Sunnet, Ecned el-Şam gibi silahlı gruplardan oluşmaktadır. ABD-Türkiye, Eğit-Donat programı içinde bunlara gönderilen kuvvetler ve silahlar maksada hizmet etmemiş ve gidenler esir düşmüşlerdir. Fetih Ordusunun hamilerinin Suudi Arabistan, Katar, Türkiye olduğu bildirilmektedir. El-Nusra'nın, Türkiye sınırlarını ikmal ve ticaret için kullandığı ileri sürülmektedir.

Rusya, silahlarının bir kısmını Boğazlar ve uçak-helikopterleri Azerbaycan-İran-Irak üzerinden Suriye'ye getirmektedir. Rus Genel Kurmayından Puşkov, ABD ve müttefiklerinin yaptıkları 2500'den fazla sorti/saldırıdan bir sonuç çıkmadığını bildirdi. Niyete işaret etti. Buna karşın Rusya'nın yaptığı bombardımanlar, etkisini gösterdi ve planları değiştirdi. Teröristler arasında bir tercih yapılamayacağı anlaşıldı. Oysaki IŞİD, Muhalifler gibi tüm kanatlar, meşru Esad rejimine karşıdırlar ve kanundışıdırlar. Öyle ise hepsine karşı bir plan içinde mücadele edilmelidir.

Almanya Şansölyesi Merkel; dünya liderlerinin Suriye'deki iç savaşı durdurmaları gerektiğini bildirmiş ve bunun Rusya ile işbirliği içinde olursa başarılı olacağını bildirmiştir.

Rusya, istendiği takdirde Irak ve Lübnan'a yardım edeceğini bildirmiş ve bu teklif olumlu karşılanmıştır.

Rusya'nın beklenmedik bu davranışı ve eylemi, ABD ve müttefiklerinde kaygı uyandırdı ve tez elden toplanarak bir "hoşnutsuzluk ve sivillerin öldürüldüğüne, IŞİD hedeflerinin vurulmadığına" dair bir bildiri yayınladılar( ABD, Almanya, Fransa, Britanya, Katar, Suudi Arabistan, Türkiye)."Suriye'nin Dostları" adı altında, Suriye rejimini değiştirmek isteyen 11 ülke arasında bulunan Ürdün, İtalya, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır bu bildiriyi imzalamadılar. Böylece anti-Esad Koalisyonunda ilk çatlama işareti meydana çıktı.

*

Ortadoğu'da, dünya aktörleri sahneye çıkmıştır. Her biri kendisine yakın grupları cepheye sürmekte ve uçaklarla, silah ve mühimmatla onları desteklemektedir. Sonunda bir doyum noktasına gelinecek ve oturulup menfaatler paylaşılacak ve bunları koruyup, istenenleri yapacak "yed-i emin"lere teslim edilecektir. Bundan sonra da bozduklarını imar edecek ve çalışanların varını almağa devam edecekledir. Yeni sömürgecilik budur. Bölgede postu delinmemiş kalmayacak. Herkes efendisine mecbur olacak. Yeni bir paylaşım kavgasına kadar.

Görelim işte, budur "eşbaşkan"lığın öyküsü.