Dünya şiir günü bildirileri (4)

Refik Durbaş: Dünya Şiir Günü Bildirisi-2014^[10]

(İstanbul Fransız Kültür Merkezinde yapılan bir törenl,e PEN Şiir Ödülü’ne değer görülen şair Refik Durbaş, 2014 Dünya Şiir Günü Bildirisi’ni de bir şiir olarak açıkladı).

Şiir, şiirden başka bir şey değildir

Kendisi de dahil hayata itirazdır.

Kendisine de karşıdır, itirazına da…

Savaşa karşı, ama kavganın yanında.

Barışa, özgürlüğe, vicdana taraftır.

Yolsuzluk, rüşvet yoktur defterinde.

Var oluşu baş eğmeyi reddinde.

Montaj, dublaj, kumpas bilmez.

Yazıldığı gibi yaşar anadilinde.

Edebiyatın isyankâr edepsizi,

Dünya halklarının ortak sesidir.

Düş ve gerçek, aşk ve karasevda

Bir de kendisi dışında her şeydir.

Afşar Timuçin: Dünya Şiir Günü Bildirisi-2015^[11] 

(PEN’in Türkiye merkezi, 2015 şiir ödülünü Ortaköy Kültür Merkezinde yapılan törenle Şair, Yazar ve Düşünür Afşar Timuçin’e verdi.)

Şiirin ölüm kalım savaşı verdiği bir dünyada yaşıyoruz. Gerici güçler gerçek bilimi gerçek felsefeyi gerçek sanatı boğma yolunda bütün çabalarını ortaya koyarken ince bilge kırılgan şiir gökdelenlerin siyasetlerin çıkarların markaların adaletsizliklerin tankların altında eziliyor.

Bir kazanma hırsıyla dünyaya ele geçiren sermaye, herkese ileri teknoloji ürünleri pazarlarken şiiri de bütün gerçek değerlerle birlikte yok etmek istiyor. İletişim araçlarının yetkinliğine karşın yanlış bilinç üretmeyi görev bilenler yüzyılların getirdiği değerleri geçersiz kılmaya, parayı tanrı sayan bir uydurma değerler dizgesini yaşama geçirmeye çalışıyor.

Evrensel cahillik her gün biraz daha yaygınlaşıyor, kurumlaşıyor, kökleşiyor, saldırganlaşıyor. Hiçbir değer tanımama konusunda kararlı görünen dünya sermaye güçleri bu amaçlarını gerçekleştirme yolunda adım adım ilerlerken demokrat görünen demokrasi düşmanlarından, ahlak değerlerini her şeyin üstünde tutar görünen ahlak düşkünlerinden, devrimciliği kimseye bırakmayan kurulu düzen yardakçılarından alabildiğine destek görüyor.      

Şiir Kimseyi Öldürmüyor

Şiir bize daha da insan olma yolunda neler yapmamız gerektiğinin öngörüsünü sağlıyor. Şiir bize kim olduğumuzu, insan için ne yapmamız gerektiğini, insana adanmanın nasıl bir şey olduğunu öğretiyor. Şiir kimseyi öldürmüyor, kendi için bir şeyler elde etmek istemiyor, insanlığı üçe dörde beşe bölmeyi düşünmüyor, insana güzelin yüceliğini duyururken aç yatan çocuklar için işsiz babalar için acılı anneler için daha doğru bir dünya kurmaya çalışıyor.

Şiir insan olmanın ve insana adanmanın bilincidir. Şiir ışıktır umuttur savaştır inanıştır arayıştır. Şiir ün değildir unvan değildir zenginlik değildir, bir köşeyi tutmak bir yeri ele geçirmek ve orada cahilliğin ve çıkarcılığın saltanatını kurmak değildir.

Kendilerini şiire adayanlar, yüce duyguların gerçek savaşçıları, gelin hep birlikte dünyayı şiirle kurtaralım, çünkü bugünkü koşullarda şiirden başka hiçbir şey bize aydınlıkların yolunu açacak gibi görünmüyor.

Güven Turan:  Dünya Şiir Günü Bildirisi-2016^[12]

Bütün dünyayı saran kan, ölüm, sefalet kasırgası içinde, belki ‎bütün bunların temel nedeni olan sevgisizlik, bol söz tüketip ‎hiçbir iletişim kuramama karşısında sığınılacak, hayır, güç ‎alınılacak, kuşanılıp karşı durulacak ne var? Bu soruya ‘Şiir’ ‎diye karşılık veriyorum. Evet, ‘Şiir’. Hani artık okunmadığı ‎iddia edilip – bu, her şeyin sadece paraya dönüştüğü ‎çağımızda ‘para getirmiyor’ diye de tanımlanabilir – eskidi, ‎devrini tanımladı diye nitelenen, itelenen şiir.‎

Oysa, bugün bütün bu safsata karşısında edebiyatın ve ‎hayatın sorulması gereken temel sorusu şu bence: Şiirin ‎günümüzde bir işlevi var mı? Bu soruya verilecek yanıt ‎belirleyecektir şiirin ne durumda olduğunu. Kaldı ki ben şiirin ‎günümüzde sadece işlevi değil, görevleri olduğuna da ‎inanıyorum. Hatta işleviyle görevinin bir madalyonun iki yüzü ‎gibi olduğuna da inanıyorum.‎

‎“Bana göre şiirin temel işlevi ‘dil'le ilgilidir. On dokuzuncu ‎yüzyılın hemen hemen ortalarında “Dil”  Avrupa’dan ‎başlayarak, ağır ağır tüm dillere sıçrayarak kirlendiğine, ‎Yirminci yüzyıldaysa adım adım çürüdüğüne şahit oluyoruz. ‎Artık hiçbir sözcük anlamını koruyamıyor günlük dilde. Her ‎sözcük çarpıtıldı. Bu çarpıklığa karşı sadece şiir var sözün ‎arılığını koruyan, koruma gizil gücüne sahip olan. Sevgi sözü ‎sadece şiirde gülünesi bir anlam taşımıyor kanımca. Ya da öfke ‎sözü, eline silah almadan kızabiliyor, karşı durabiliyor ‎haksızlığa, yanlışlığa.‎

‎“Üzerinde durmak istediğim ikinci işlevi de gene dille ilgili. ‎Yukarıda belirttiğim tarih dilimi içinde iletişim araçları ‎arttıkça, yaygınlaştıkça şu Yirminci Yüzyıl’a bile rahmet okutan ‎Yirmi Birinci Yüzyıl’da yol aldıkça, ‘’global’leştikçe  (bir ‎canavarın yüzündeki şirin bir maske bu sözcük, bütün dünyayı ‎aynılaştırmak hedefi güden bir canavarın maskesi) korkunç bir ‎gürültüye yol açmıştır. Herkes konuşuyor, kimse kimseye bir ‎mesaj verme niyeti beslemiyor. Buna karşılık şiirde dil, en ‎kapalı şiirde olanı bile, okuru önünde kristal berraklığıyla ‎duruyor. Binlerce yıl ötesinden Gılgameş’i okuduğumuzda, ‎Gılgameş’in dostunu yitirdiği anda ettiği sözleri ta içimizde ‎duyabiliyoruz. Her şiir, dün olduğu kadar bugün de dilin anlam ‎aktarmak kadar duygu aktarmak da olan görevini yerine ‎getiriyor.‎

‎“Bir öz eleştiri yapmadan, eleştirdiğim noktalardan ‎kurtaramam şiiri: Şiirin de gücünü, işlevini kötüye kullandığını ‎çok gördük. Irkçılık yaptığını, savaş kışkırtıcılığı yaptığını, ‎insanlar arasına düşmanlık tohumları attığını çok gördük. ‎Bunlarla gerçek savaşı gene şiir verdi.‎

‎“Bir saptama daha: Şiirin ölümsüz olduğuna inanıyorum çünkü ‎şiir enerjidir bence. Dönüşür, ama asla yok olmaz.”‎

***