Masal ve özellikleri

Masal; genellikle halkın yarattığı, ağızdan ağza, kuşaktan kuşağa sürüp gelen, ‎çoğunlukla olağanüstü durum ve olayları yine olağanüstü kahramanlara ‎bağlayarak anlatan halk hikâyeleridir.  

Masal Türünün Özellikleri[1]

1. Masallar tamamıyla hayal ürünüdür. Gerçekle ilgisi yoktur.
2. Mensur, nazım-nesir karışık olarak anlatılır.  
3. İnandırıcı olması söz konusu değildir.‎
4. Önce bir kişinin malıyken, ‎yaygınlaştıkça halkın malı ‎olur. Masal, anonimdir.  
5. Masallarda genellikle iyilik - kötülük, doğruluk - haksızlık, adalet - ‎zulüm gibi zıt anlatım ve karakterler arasında mücadele vardır. 
6. Yer ve zaman belirsizdir. Mekân ‎genellikle; Hint, Yemen, Kaf Dağı, Çin, Maçin'dir. 
7. Anlatımda; geniş-geçmiş zaman kipi (-‎miş) kullanılır.‎
8. Anlatım kısa ve yoğundur.‎
9. Masal kişileri her tabakadan olur. Masallarda cinler, periler, ‎devler de rol alır.‎
10. Masalların bir kısmı hayvanlarla ilgilidir.‎
11. Masalların çoğu "bir varmış, bir yokmuş" yahut "evvel zaman içinde, ‎kalbur saman içinde" gibi tekerleme-döşemelerle başlar. "Onlar ermiş muradına" diye biter.  
12. Milli ve dini motiflere hemen hiç yer verilmez.‎
13. Genellikle bir eğitim amacı saklıdır; ‎didaktiktir.  
14. Yazılmış masallar ve masallar üzerinde çalışmış edipler vardır: Pertev Naili ‎Boratav, Eflatun Cem Güney, Tahir Alangu gibi. 
15. Masal türünün Hindistan'da doğduğu sanılmaktadır.‎
16. Evrensel esaslara dayanır.‎
17. Anlatımda secilere (lirik akustik, saklı kafiyeli anlatım) yer verilir.‎
18. Destandan ve halk hikâyesinden kısadır.‎
19. Masal metinlerinde, halk edebiyatının diğer ürünleri de yer alabilir.
20. Herşey olağanüstüdür. 
21. Tasvir, soru - cevap, tekrar gibi yöntemler anlatımı şekillendirir.
22. Anadolu masallarında Hızır, ‎derviş, pir gibi karakterler vardır, duaları kabul olur. 

Masallarda yer alan ana karakterler ve sembolize ettiği değerler

1. Keloğlan ® Şans ve zekâ
2. Üvey anne ® Zulüm
3. Üvey kız kardeş ® Kıskançlık
4. En küçük kardeş ® İyilik, başarı, zekâ
5. Yaşlı adam ® İyilik, yardım
6. Köse ®Hainlik, kötülük

Masalı olağanüstü kılan temel unsurlar:‎

•     Tayy-i zaman (kesik zaman, bir zamandan bir zamana geçiş)

•     Tayy-i mekân (bir mekândan diğer mekâna geçiş)

•     Şekil- yapı karakter değiştirme (Bir başkası olmak)

•     Öldükten sonra dirilme

Tayy-i zaman ve tayy-i mekân: "Daha çok ermişlerin geçmiş, gelecek ve ‎şimdiki zamanda yolculuk etmesi, uzun mesafeleri kısa sürede gitmesini ve ‎mekânı ortadan kaldırarak aynı anda birden fazla yerde görünmesini ifade ‎eden olağanüstü eylem." (Saim Sakaoğlu)‎

                             Masal, Mit ve efsane arasındaki farklar:

‎

Masal Türünün Önemli Eserleri

‎1. Hint Masal Kitapları‎

*Pançatantra: Hint masal ‎kitaplarının en eskisidir.

*Kathasaritsagara: Masal Okyanusu anlamındadır. 22.000 beyittir.

*Vetalapancavincati: Eserde 25 ‎masal bulunmaktadır.‎

*Çakasaptati (Sukasaptati): Papağanın ‎ağzından anlatılan 70 hikayedir.

‎2. Arap Binbir Gece Masalları

‎3. İran Binbir Gündüz Masalları:

‎4. Avrupanın Önemli Masal Kitapları‎:

*Aisopos (Ezop):

*La Fontaine'nin Masalları" ‎‎

*Grimm Kardeşler Masalları

Masal çeşitleri: Konu ve özellikleri[2]

• Fabl masalları: İnsan, canlı ve cansız konuşur.

• Olağan üstü ve gerçekçi masallar

• Güldürücü masallar

• Zincirlemeli masallar

Bu özellikleri bilip bir masal dinlendiği ve okunduğu zaman, ibretlik anlatımları geregince değerlendirmek mümkün olacaktır.

Diğer edebiyat türlerini de özetle tanıtmağa ve aradaki farkları, geçişleri göstermeğe devam edeceğiz.