Şiir, anı, araştırma (2)

7- Yaşar Yıltan: Dilerim Çengi[7] adlı eser, herne kadar öykü olarak nitelendirilmiş ise de, okunduğunda görülüyor ki, anlatım tekniği ve içeriği, kahramanların konumu, zaman ve mekân, anlatımın bir nasihatle sonuçlanması gibi özelliklerle tam bir masal kitabıdır. İlginç ve özel olması bakımından da yazarı kutluyorum. Ancak bunun derlenmesi bakımından kaynak gösterilmesi ve yönteme ilişkin bir açıklama yararlı olacaktı.

Çengi, eskiden düğün ve derneklerde, müzik eşliğinde, oynayan, raks eden kadın demektir. Kadın elbiseleri giyip, yine raks eden erkeklere de "zenne" denilirdi. Bu kitaptaki masallar ders verecek niteliktedir ve zaten masalın sonunda, anlatım yorumlanmıştır. Öğreten ve kolay okunup anlaşılan bir kitap, kutluyorum.

Yaşar Yıltan'ın eserleri: Kerbela Şehitlerinin Destanı-Manzum, Yıldızlar Ve Aşk-Şiir, Yaşanmış Yıllar.

8- İbrahim Kiraz: Sevginin Dili[8] serbest ve hece vezni ile yazılmış şiirleri kapsıyor. Anlatım sade, kişilere, durumlara yazılmış manzum anlatım.

Yazar, Sivas/Kangal doğumlu (1954), 1983 yılından itibaren Demirci Mehmet Efe üzerine çalışmış ve 5 ciltlik bir eser hazırlamış. Bunun için büyük gayretlerle Efenin 63 kızanıyla görüşmüş. Bu vesileyle 15 il, 58 ilçe,97 kasaba,4017 köy gezmiş ve binlerce kişiyle görüşmüş. Emeğine ve eline sağlık.

Eserleri: Sevgiler Ölmesin-Şiir, Sevginin Sesi-Şiir, Nezillim-Şiir, Yaslı Şehir, Egede Yanan Gül, Efsaneler Diyarı Ege, Masalcı Dede, Hürü, Aslan Ali

9- Bekir Dağsever: Bütün Yollar Aşka[9] şiir kitabında çok sayıda usta elinden çıkma şiir var. Seksen-bir İle Seksen-bir şiir yazmış, başarılı ve ilginç (81 dörtlük). Her ilin özelliklerini, ilçelerini, doğal yapıları, ören yerlerini konu edinmiş, sormuş ve cevaplamış. Diğer şiirlerde ise Karacaoğlan örneği, güzele ilişmeden olmaz. Nerdeyse şiirlerin hepisi ve daha doğrusu yaşamanın amacı; aşk ve sevda, doğa, dostluklar, sitem ve sataşmalar. B.Dağsever de bunu yapmış. İçimizdeki beni, hece vezninde şiirle buluşturmuş ve konuşturmuş, tebrikler.

Eserleri: Kutsal İkili, Bütün Yollar Aşka-Şiir, Patates Mühürlü Dilekçe, Mevsimin Son Çiçekleri-Şiir, Büyüklere Ve Küçüklere Masallar, Çiftli Köyü Avşar Halk Kültürü, Bekir Dağsever Hayatı Ve Şiirleri

Beyaz altın eli bu Çukurova

Fakire meskendir, işçiye yuva

Pamuk portakalı girer her eve

Soruyorum bu ilimiz hangisi (01- Adana)

Bu kadar yerleri gezdim dolaştım

Sonunda murada erdim bulaştım

İlk doğal gaz burda bulunmuş şaştım

Soruyorum bu ilimiz hangisi (81-Düzce)

10- Arslan Bayır: Bademler Çiçek Açtı[10] da akıcı bir dil ile gençler için sevda öyküleri yazmış. Her öykünün başına da bir şiir kondurmuş. Zevkle okunuyor ve anlaşılıyor.

A.Bayır, eski bir edebiyat emekçisi, yazar, toplar, fotoğraf çeker, dergi yayınlar, şiir etkinlikleri düzenler, başkalarına yardımcı olur, kitap yayınlar. Hâsılı her yere mürekkep bulaştırır, ilişkileri sıcak ve girişken. Eskiden beri süre gelen bir dostluğumuz vardır. Başarılar diliyorum.

A.Bayır, 8 şiir kitabı ve 13 öykü, masal, araştırma kitabı yayınladı.

11- Necmettin Bayraktar: Taşköprü[11] Kerkük'teki Taşköprü'yü kitaba isim ve kapak yapmış. İri gövdesi, sevecen tavrıyla Adana 9. Kitap Fuarında stantta oturmuş ve aramızda tatlı Kerkük şivesi ile kısa bir muhabbet oldu. Kitabın içinden haberdar olduk. Önce tarihi köprünün 1875'te Osmanlı tarafından yapıldığını ve sonra da 1954 yılında yıktırıldığını, 2010 yılında da yeniden yapıldığını anlattı. Böylece bir hüzünden bir sevince geldik. Kitabını da bu yeniden inşaya armağan etmiş. N.Bayraktar, şimdi Hollanda'da yaşamaktadır. Kitabını imzaladı verdi.

Kerkük'teki Taşköprü, şehri ikiye bölen Has nehri üzerine kurulu 18 gözlü bir köprüdür. Yeni görüntüsü yok.

Konu Kerkük olunca hepimizin ilgisini çekiyor. Tarihi bir geçmişi, göçlere ve işgal-istilalara mekân olması, kıyımlar yaşaması, farklı kavimlere merkez olması ve şimdi petrolü nedeniyle savaş sahası olması ilginçtir. Öyküler, serüvenler birbirini izler. Normal aşk ve sevgi sözlerini bir savaş meydanından beklemek isabetsiz olacaktır. Ama yine de havalar biraz sakinleşince ağaçlar badem açmaktadır, gelincikler çabuk solmaktadır. Kitap 9 başlık altında toplanmıştır. Bir sinema şeridi gibi, savaş ve şiddet sahneleri birbirini izlemektedir. Kitabın sonunda kısa bir tiyatro eseri senaryosu yer almakta. Savaş ortamından Avrupa'ya göçen N. Bayraktar'ın, geride bıraktıklarını anımsaması ve kaçışın nedenlerini açıklaması normaldir. Kitapta anılarla, aktarmalarla şiddetin vahametini yaşıyoruz. Yazar bizi bir savaş meydanına götürmekte, savaşın tahribatını anlatmaktadır.

12- M.Demirel Babacanoğlu: Atatürk-Şair Şiir[12]  kitabında Atatürk'ün şiire ve şairlere olan ilgisi araştırılıp örneklendirilmiş. İlginç, öğretici, rahat okunan bir eser. Kitap 13 başlık altında incelenmiş. Tanzimat edebiyatı kısaca anımsatılmış. Atatürk'ün sofrasında Yahya Kemal, Behçet Kemal, Nazım Hikmet, Ömer Naci, Namık Kemal, Tevfik Fikret ilişkileri incelenmiş, şiirlerinden örnekler verilmiş. Şiirlerde ve ders kitaplarında Atatürk konusu örneklendirilmiş.

MD. Babacanoğlu, bir edebiyat emekçisi. Edebiyatın birçok dalında eserler yayınladı, derlemeler, araştırmalar yaptı, dergiler çıkardı, derneklere katıldı, etkinlikler düzenledi, gelenlere yardımcı oldu. Şimdiye kadar 14 eser yayınladı.

*

Adanayı Tanımak

Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Hüseyin Sözlü, Adana’yı tüm yönleriyle tanıtmak üzere Heyemola Yayıneviyle bir sözleşme yapmış ve 12 kitaplık bir dizi ile şehrimizi ve bölgemizi tanıtmak istemiştir. Bu proje içinde çıkan kitaplardan dost Mustafa Emre daha önce bana Karasoku ve Santral Garajını anlatan kitapları getirmiş ve ben de inceleyerek birer tanıtma yazısı yazmıştım.

Sayın M.Emre’nin bana ulaştırdığı (teşekkür ediyorum) aynı serinin şu dört kitabını da okudum ve inceledim:

A1- Adnan Gerger: Taşların Külleriyle saklandığı yer: Tepebağ^[13].Kitaptaki görsel ürünler, konunun tarihi, turistik, zenginlik ve ihmal yönlerine işaret etmektedir.

Deneyimli ve verimli yazar Adnan Gerger, konuya bilimsel olarak yaklaşmış ve geniş bir araştırma yapmış. Bunları özetleyerek aktarmak yerine, bu bilimsel çalışmaları derleyip bir bütüne ulaştırmış. Böylece Adana tarihi üzerine eski ve yeni çalışmalar birbirini tamamlamış.

Bu eserde, akademisyen ve yetkili olanların çalışmaları ve anıları yer almaktadır: Sedat Girginer, Nilüfer Banu Reel, Gülin Poyrazlı-Işık Aksulu, Gözde Ramazanoğlu, Av Can Nadirlerin anıları, Adana Kültür Tabiat varlıklarını Koruma Bölge Md.

Tarihi çağlarda Adana-Çukurova’ya hükmeden devletler, burada iz bırakan medeniyetler, buna ait Tepebağ Höyüğündeki işaretle ile kalan eserler yer almaktadır: şehir kurulduğundan beri tek merkezli olarak gelişme göstermiştir ve bu merkez de Küçük Saat civarıdır. Mıntıkada bulunan eserler: UluCami, Yağ Cami, Ramazanoğlu Konağı, Büyük Saat kulesi ve Vakıf Yapıları, Küçük saat, Kapalı Çarşı, Mestan Hamamı, Arasta, Eski Vilayet, Akça Mescit, Hasan Ağa Camii, Yeşil Mescit, Yeni Cami, Kemeraltı Camii, Alemdar Camii, Tahtalı Cami, Çarşı Hamamı.

Av. Can Nadirlerin anıları bir folklor derlemesidir: Ünlü kişiler, yerleşim, konaklar, evlerin içi, sosyal ilişkiler, beslenme, çocuk oyunları, haşereler, terziler vb.

A2- Bünyamin Hazar: Adana’da Sular Durulurken^[14].Bu çalışmada, yazarın ailesi ve kendisinin anıları esas alınmış, çevrenin yakın dönemdeki değişimleri belirtilmiş. Bölge bir spor adası olarak değerlendirilmiş ve spor Kulüplerinin gelişmeleri belirtilmiştir.

A3-Tuncer Uçarol: Taşköprü-Karşıyaka^[15].Kitap, yazarın ve ailenin anıları, çevredeki bazı kişilerin tanıtımı, ansiklopedik bazı bilgiler ve dönemlere ilişkin görsel ürünleri içermektedir.

A4- İbrahim Oluklu: Karalar’dan Hürriyet Mahallesine^[16]. Kitapta yazarın anıları, çevresi ve bunlara ait fotoğraflar yer almaktadır. Ayrıca birkaç şiir bulunmaktadır.

Bu kitapların yazarlarını kutluyorum. Böylece bir dönemi yazılı ve görsel şekle dönüştürmüş ve dile getirmişlerdir.

*

Sanırım, bilimsel bir disiplin içinde, sanat değeri de olacak görsel ürünün seçimi ve metinlerin buna göre yazılması Adana’yı tanımakta daha yararlı olacaktır.

Mahalleler bazında olduğu gibi, meslek ve sanat gruplarını, siyaset erbabını, şehirde vuku bulmuş önemli olayları, sel ve deprem felaketlerini, yazar-çizerleri, şair ve düşünürleri, ünlü esnafları ve zanaatkârları, usta ve üstazları tanımak Adana’yı öğrenmek olacaktır.

***

İşte böyledir kitapların dünyası. Her biri içinde kaç dünya barındırır. İşte bu bilgi, cahili, zalimi korkutur. Adil olan da koşar bilimin ardından.

Selam ve saygı ile…