Sincar Adını Şengal Yapmak Çabaları

Türkiye’de 1980’li yıllarda Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yer isimleri % 84’lere varan oranda değiştirilmişti. Bu yer adı değişimlerinden bir kısmı haklı gerekçelerle olsa bile çoğu masabaşı kararları ile yapılmıştı. Değiştirilen yer adları arasında özbeöz Türkçe yer adları da bulunmaktaydı.

Siirt’in Tillo beldesinin adı Aydınlar olmuştu. Dersim’in adını çoktan Tunçeli yapmıştık zaten.

Son günlerde bazı medya organlarında binlerce yıllık kadim yer adlarının kasıtlı olarak değiştirilmekte olduğunu görmekteyiz. Kadim Sincar kasabasının adının Şengal yapılması; yüzlerce yıllık Aynelarab kasabasının adının Company’den bozma Kobani (Kobane) yapılması sadece iki örnektir.

Sincar, Diyar-ı Rabi’a’da bir kaza merkezi olup Bilâd-ı Sincar’ın merkezi konumundadır. Kuzeyindeki dağ silsilesinin de adı Cebel-i Sincar’dır. Kadim Singara şehrinin bulunduğu alanda kurulmuştur[1]. Osmanlı tarihinde Sincar adı Evliya Çelebi’nin “8 Bıyıklı Kürtler” diye tanıttığı Yezidiler’le birlikte anılır.

DEAŞ terör örgütü eline geçmiş olan Sincar, geçen hafta Barzani’ye bağlı peşmerge güçlerinin denetimine geçti. Şehri terk ederek çevre dağlara sığınan Yezidiler şehre dönmeye hazırlanıyorlar. Ancak bazı medya organları haberi verirken Sincar adını ısrarla Şengal şeklinde aktarmaktadırlar. Bu bölgenin adı da, bu dağın adı da Sincar’dır. Bu Cumhuriyet döneminde değiştirilmiş bir isim değildir. Bölgenin ve şehrin kadim adıdır. Bunu değiştirmeye çalışmak sıradan, basit bir Kürt milliyetçiliği çabası gibi görünmektedir.

Yer adı değiştirilmesi, tarihçilerin de, coğrafyacıların da sevmedikleri bir harekettir. Bilimsel araştırmalarda pek çok karışıklığa ve yanlışlığa sebep olabilmektedir.

Türkiye’deki yer adlarının 100 yıl önceki şekliyle değiştirilmesini isteyenler şimdi yüzlerce yıllık tarihi Sincar şehrinin adını Şengal yapmaya çalışmaları en azından çifte standart uygulamaktır. Bu biraz da iki yüzlülük görüntüsü vermektedir.

TRT kanalları ve takip edebildiğim bazı medya organlarında Sincar adının doğru şekilde kullanılmakta olduğunu görmekteyim. Ancak Sincar yerine Şengal demeyi tercih edenlerin çoğu bunu belki de haber kaynağına bağlı olarak yapmaktadırlar. Haber kaynakları da PKK güdümündeki haber kaynakları olunca o zaman kadim Sincar adının Şengal’e evirilmesi kaçınılmaz oluyor. Ne olup bittiğinden habersiz çoğu kimse ise Şengal diye yeni bir yerleşimden söz edildiğini sanıyor.

Alfabeye “w, q, x” harflerini ekleyerek kendilerine yeni bir alfabe yaratmak isteyenler, yer adlarını da farklılaştırarak tarihle bağlarını koparmak ve kendilerini PKK ile başlayan dar bir tarihe hapis etmek istiyor gibiler. Şehirlerin adını da, demografik yapılarını da zorla değiştirmeye çalışmak doğru değildir.