Sosyalist - Komünist ve Kürt Partileri

Sosyalist ve Komünist Partiler-Cemiyetler Osmanlıdan kalmadır. Anadolu'da Kurtuluş Mücadelesinde yer aldılar ve katkı sundular. Ancak varlıkları istenmedi. Bakü'de yapılan Komünterne katılan kişiler Mustafa Kemale rakip oldular ve ayıklandılar. Mustafa Kemalin kendisi, kontrolünde Komünist Partisini kurdu ve onları Moskova'ya gönderdi, rakiplerini devre dışında bıraktı. Zaman içinde tutuklama ve infazlar, mahkemeler oldu. Cemiyetleri kapatıldı, illegal çalıştılar, şartlar elverince yeniden yasal olmak istediler ve oldular. Türkiye'de bunlara karşı "Komünizmle Mücadele Dernekleri" kuruldu. Ahmet Emin Yalman Malatya'da vuruldu.

"Mustafa Suphi: Türkiye Komünist Partisi'nin ilk kurucusudur. 1917 Rus devriminden sonra Moskova'ya gider orda eğitim aldıktan sonra doğu ve Müslüman halklarıyla ilgili çeşitli kurultaylara katılır daha sonra Azerbaycan geçip Türkiye komünist partisinin ilk kongresini gerçekleştirir, Anadolu'da örgütlenmek için buraya geçer, Erzurum'da beklemediği bir halk tepkisiyle karşılaşınca eşi ve arkadaşlarıyla Trabzona kaçar, daha sonra buradan bir takaya binerek Gürcistan a kaçmaya çalıştıysa da Trabzon açıklarında gemidekilerin hepsi bıçaklanarak denize atıldı bir tek Mustafa Suphi'nin Rus asıllı eşi sağ bırakılıp karaya götürülmüş ve olayı örgütleyen balıkçı kâhyası Yahya'ya hediye edilmiştir. Atatürk ün emri ile öldürüldüğüne dair söylentileri de vardır"[1].

Aradan geçen zaman içinde, II. Cihan Harbi sonuçlanmış, SSCB yıkılmış, Soğuk Savaş sona ermiş, tek kutuplu ve anlaşmalı/eşgüdümlü bir dünya nizamı oluşmuş, Türkiye demokrasisi deneyim kazanmıştır. Bu ortam içinde Türkiye'de Sosyalist ve Komünist yasal partiler kurulmuş ve seçimler katılmakta ve bir İlçede Belediye Başkanlığını kazanmış bulunmaktadır.

Türkiye'deki Sol Hareket birçok araştırmaya konu olmuştur, zengin bir literatür vardır.

Bunun yanında birçok sol fraksiyon illegal şekilde örgütlenmiş ve Türkiye'de eylemler yapmaktadır. Bu gelişme ve değişmeyi gösterir bir liste aşağıdadır:

Türkiyede sosyalist ve komünist partiler[2]

A- Yasal Olanlar

1. Devrimci İşçi Partisi (DİP)‎
2. Devrimci Sosyalist İşçi Partisi (DSİP)‎
3. Emek Partisi (EMEP)‎
4. Emekçi Hareket Partisi (EHP)‎
5. Ezilenlerin Sosyalist Partisi (ESP)‎
6. Halkın Kurtuluş Partisi (HKP)‎
7. Halkın Türkiye Komünist Partisi (HTKP)‎
8. İşçi Demokrasisi Partisi (İDP)‎
9. Komünist Parti (Türkiye) (KP)‎
10. Özgürlük ve Dayanışma Partisi (ÖDP)‎
11. Özgürlük ve Sosyalizm Partisi (ÖSP)‎
12. Sosyalist Demokrasi Partisi (SDP)‎
13. Sosyalist Parti (SP)
14. Türkiye Komünist Partisi (1920) (TKP 1920)‎
15. Türkiye Komünist Partisi (2001) (TKP)‎
16. Türkiye Sosyalist Partisi (TSP)‎
17. Türkiye Sosyalist Emekçi Köylü Partisi (TSEKP)‎
18. Türkiye Sosyalist İşçi Partisi (TSİP)‎

B- Yasa Dışı olanlar

1. Devrimci Halk Kurtuluş Partisi/Cephesi (DHKP-C)‎
2. Devrimci Karargâh (DEV-KAR)‎
3. Devrimci Sol (Dev-Sol)‎
4. Devrimci Yol (Dev-Yol)‎
5. Halkın Kurtuluşu
6. Kurtuluş Hareketi
7. Kürdistan İşçi Partisi (PKK)‎
8. Kürdistan Komünist Partisi (PKK / KKP)‎
9. Kürdistan Sosyalist Partisi (PASOK)‎
10. Maoist Komünist Partisi (MKP)‎
11. Marksist Leninist Komünist Parti (MLKP)‎
12. Türkiye Devrimci Komünist Partisi (TDKP)‎
13. Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO)‎
14. Türkiye Halk Kurtuluş Partisi - Cephesi (THKP-C)‎
15. Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi (TİİKP)‎
16. Türkiye İhtilalci Komünistler Birliği (TİKB)‎
17. Türkiye Komünist Emek Partisi/Leninist (TKEP/L)‎
18. Türkiye Komünist İşçi Partisi (TKİP)‎
19. Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist (TKP/ML)‎

*

Kurtuluşta ve Mücadelede birlikte olan Kürtler, rejimin şekillenmesi ile dışlandıklarını anlayınca direndiler, verilmiş vaatlerin yerine getirilmesini beklediler. Ancak asker-İslamcı-Türkçü kanat ideolojide ve yönetimde etkin oldukça inkâr ve imha/temsil faaliyetleri artınca 1925 isyanı, 1930-1932 Ağrı isyanları, 1937-1938 Dersim/Tunceli isyanları ve ayrıca Doğuda aşiret isyanları oldu. 1974'te PKK'nın kurulması 1984'te Eruh baskınıyla başlayan Kürt Hareketi bugünkü konumuna geldi.

Silahlı Kürt Hareketi yanında siyasi ve diplomatik örgütlenmeler de oldu. Bu zamana kadar birçok parti kuruldu, büyük çoğunluk yasadışı kaldı. Daha sonra yasal başvurularla Kürt Hareketinin siyasetlerini izleyen Partiler kuruldu ve sonra birçoğu Anayasa Mahkemesince kapatıldı. Bir kısmı ihtiyat/ihtiyaç partileri olarak yedekte tutuldu ve bazen bunlar kendilerini fesh ettiler veya diğerlerine katıldılar, isim değiştirdiler. Bu partilerden seçilmiş vekiller Parlamentoya girdiler, dokunulmazlıkları kaldırılıp, Mecliste enselerinden tutularak arabalara bindirilip nezarethanelere ve sonra da yıllarca cezaevlerine konuldular(1994). Şimdi de HDP Milletvekilleri aynı akıbeti beklemektedir. Halen Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da çok ağır bir çatışma ve tahribat devam etmektedir.

Aşağıdaki listede Kürt Hareketinin zincirleme yasal partileri ve kuruluş yılları görülmektedir. Bunların bir kısmı münfesih, bir kısmı Mahkemece kapatılmış ve bazısı da faal durumdadır. Listenin ikinci kısmında, PKK çizgisi dışında olan diğer siyasal Kürt gruplarının kurdukları partiler, kuruluş yılı ve genel başkanları belirtilmiştir.

Bütün bu partilerin Kürtler için devletten "statü" istekleri vardır. Çözüm önerileri; özerklik, federasyon ve bağımsız devlet şeklindedir. Devlet önce "çözüm süreci" demiş ve daha sonra "imha" da karar kılmıştır. Acısını hep birlikte yaşamaktayız.

Kürt Siyasi Partileri

A- Kürt Özgürlük Hareketi Partileri: Kuruluş[3]

1. Halkın Emek Partisi'yle (HEP) -7 Haziran 1990
2. Özgürlük ve Eşitlik Partisi (ÖZEP) -1992
3. Özgürlük ve Demokrasi Partisi (ÖZDEP) -25 Haziran 1992
4. Demokrasi Partisi (DEP)- 7 Mayıs 1993
5. Halkın Demokrasi Partisi (HADEP)- 11 Mayıs 1994
6. Demokratik Halk Partisi (DEHAP)- ‎24 Ekim 1997‎
7. ‎Özgür Parti (ÖP)- 6 Haziran 2003
8. Demokratik Toplum Partisi'ne (DTP)- 9 Kasım 2005
9. Barış ve Demokrasi Partisi(BDP)- ‎2 Mayıs 2008‎
10. Halkların Demokratik Partisi(HDP)- 27 Ekim 2013
11. Demokratik Bölgeler Partisi (DBP)- 11 Temmuz 2014

B- Diğer Kürt Partileri: Kuruluş-Genel Başkan[4]

1. TKSP (Türkiye Kürdistanı Sosyalist Partisi)-1978,Genel Sek. Mesut Tek
2. HAK-PAR (Hak ve Özgürlükler Partisi)‎-2002,Refik Karakoç
3. KADEP (Katılımcı Demokrasi Partisi)-2006,Lütfi Baksi
4. PAK (Kürdistan Azadi Partisi)- 11 Aralık 2014, Mustafa Özçelik
5. T-KDP (Türkiye Kürdistan Demokrat Partisi)-2014, Mehmet Emin Kardaş
6. HÜDA-PAR (Hür Dava Partisi)-2013,Zekeriya Yapıcıoğlu

"Kürt Sorunu" nedeniyle 10 siyasi parti kapatıldı^[5]

Anayasa Mahkemesi, "Kürt Sorununa" ilişkin programları nedeniyle bugüne kadar 10 partiyi kapadı. Mahkeme, DTP ve aynı gelenekten gelen, HEP, ÖZDEP, DEP ve HADEP ve bunlara ilaveten programlarında "Kürt Sorununa" ilişkin yer alan hedefler nedeniyle Türkiye Birleşik Komünist Partisi, Sosyalist Parti, Sosyalist Türkiye Partisi, Demokrasi ve Değişim Partisi, Emek Partisi'nin de kapatılmasına karar vermiştir. DP'nin de Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmasıyla bu sayı 10 oldu.

*

İslamcı ve Türkçü/Milliyetçi Akım ve Hareketler ile Merkez/Burjuvazi sınıfının siyasal örgütlenmesi de aynı akıbeti yaşamıştır. Bunların hak talep etmekten ziyade idareyi ele geçirmek gibi bir gaileleri/mücadeleleri vardır.

Bunlar da ayrıca araştırılıp tartışılacak önemdedir ve yararlı olacaktır.