Ulaşımda ‘Tek Çatı’ formülü kağıt üzerinde mi kalacak?

Adana Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (ESOB) Başkan Vekili ve Adana Minibüsçüler Esnaf Odası Başkanı Nihat Sözütek, toplu taşıma hizmeti veren minibüs, özel halk otobüsleri ve belediye otobüslerinin tek çatı altında birleştirilmesi hususunda fikir birliği oluştuğunu ancak halen somut adım atılmadığını ifade etti. Sözütek, “Projenin hayata geçmesi halinde kent merkezinde hizmet veren 1086 minibüs, 418 özel halk otobüsü ile 290 büyükşehir belediyesi otobüsü tek çatı altında birleşecek, ihtiyaca göre büyük araçlar trafiğe çıkarılacak. Kent Kart kullanılacak, gelirler ortak havuzda toplanarak, hak sahiplerine adil şekilde dağıtılacak” dedi.

ADANA MEDYA - Süslü aynalar, kumaşlarla örtülmüş torpido, birbirinden renkli boncuklarla donatılmış vites kolu ve direksiyonla hafızalara kazınan, ''Çiçek Abbas''ın sevgilisine kavuşmasını sağlayan ''ekmek teknesinden'', klimalı, otomatik kapılı, televizyonlu modern araçlara uzanan dolmuşlar, yarım asırı geçkin süredir toplu taşımanın yükünü sırtlıyorlar. İçinde arabesk parçaların yankılandığı, Yeşilçam filmlerine konu olan, torpido ve bagaj kapaklarına yazılan yazılarla bir dönemin simgeleri arasında yer alan dolmuşçuluk, bugün sıkıntılı bir dönemeçten geçiyor. Dolmuş taşımacılığını dünyaya kazandıran Türkiye'de toplu taşıma literatürüne ''dolmuşçuluk'' kavramının eklenmesi, 1929'a uzanıyor.  ABD'de başlayan ve tüm dünyada etkisini hissettiren 1929 yılındaki ekonomik krizde, İstanbul'da lokantacılık yapan ve daimi müşterilerini taksi fiyatlarının yüksekliği sonucunda kaybetmeye başlayan Aşçı Halit'in Yahudi bir iş adamına ''Aracınla, aynı yöne giden dört müşteriyi toplayıp, saatin yazdığı ücreti bu müşteriler arasında paylaştıralım'' teklifiyle başlayan ''dolmuşçuluk'' böylece ilk seferlerine başladı. İlk olarak Nişantaşı-Eminönü arasında başlayan ve giderek yaygınlaşmasına karşın 24 yıl boyunca ''gizlice'' devam eden, 1954 yılı sonunda ise İstanbul Belediyesi tarafından ilk tarifesi verilen dolmuşçuluk, bugün gelişen teknolojiyle birlikte artan alternatif taşımacılık araçları karşısında ''serüveninin'' sonuna geliyor. Büyük kentlerde dolmuşçuluğun simgesi haline gelen Desotolar, Fordlar, Fiatlar, Chevroletler, Pleymouthlar, Dodgelar ve küçük kentlerdeki üç tekerlekli araçların yerini bugünlerde lüks ve konforlu minibüsler alırken, belediyelerin de ucuz fiyatla toplu taşımacılık sektörüne girişi girdi maliyetlerinden yakınan dolmuşları çıkmaza sokuyor. Kentteki yoğun trafik ve gürültüyü azaltmak için dolmuşları otobüslere çevirme yolunda çalışma yapan belediyeler, dolmuşlara karşı güzergah değişikliği, ucuz taşıma kozunu kullanıyor. Dolmuş kültürünün yok olmaya yüz tutması, servet değerindeki plakaları da olumsuz etkiliyor.

MİNİBÜSÇÜ ESNAFI CAN ÇEKİŞİYOR

Bin 85 minibüsün hizmet verdiği Adana'da Minibüsçüler Odası Başkanı Nihat Sözütek, özellikle büyükşehirlerde belediyelerin toplu taşıma hizmetini minibüslerden daha ucuz fiyata gerçekleştirmesi karşısında dolmuşçuluğun bitme noktasına geldiğini söyledi.  Sözütek, ‘'Yıllarca dolmuşlar, toplu taşımacılığın yükünü sırtladı. Bugün ise gelinen noktada, bıçak kemiğe dayandı. Minibüs esnafı can çekişiyor” dedi.  Sözütek, Büyükşehir Belediyesi Zabıta Ekipleri’nin zaman zaman dolmuşçu esnafına karşı haksız ve mesnetsiz şekilde cezalar yazdığını, ancak buna karşılık esnafın ve zabıtanın kavga etmesine de karşı olduklarını söyledi. Sözütek, “Biz dolmuşçu esnafımıza, halka, büyükşehir ve ilçe belediyelerine karşı sorumluluğumuzun bilinciyle hareket ediyoruz. Ama çok zor şartlar altında görev yapan esnaflarımız, bu zahmeti çekmenin karşılığını alamamaktadır. Araç parçaları ve akaryakıtın dövize endekslendiği durumda zaten mağduruz. Para kazanamıyoruz. Ama son günlerde zabıta ekiplerinden bazılarının saldırgan, anlaşılmaz ve haksız tutumları bizleri tedirgin etmektedir. Ben buradan sayın valime, büyükşehir belediye başkanıma, emniyet müdürüme, bu olaylardan dolayı toplumsal patlama yaşanmadan, ortak tedbirlerin birlikte alınmasını arz ediyorum. Ayrıca, büyükşehir belediyesi meclis üyelerimizin konuya duyarlılık göstermeleri, parti temsilcilerinin belediye meclis üyelerini konuyla ilgili bilgilendirmesi ve ortak hareket etmesinin, toplum, kent, belediye ve esnaf adına yararlı olacağı düşüncesindeyim. Çünkü, yaşadığımız son olay, tamamen seyyar esnaflara yönelik bir olay iken, her nedense, sanki zabıta ile dolmuşçu esnafı karşı karşıya gelmiş gibi bir tablo yaratıldı. Bu tamamen yanlış ve kabul edilmez bir durumdur” dedi.

ULAŞIM TEK ÇATI ALTINDA TOPLANMALI

Yakın geçmişte gündeme gelen ‘Tek çatı, tek havuz’  formülünün kentteki trafik sorununa köklü çözüm getireceğini ifade eden Sözütek şunları söyledi; “Biz diyoruz ki Belediye toplu taşımadan çekilsin. Biz de minibüsleri kaldıralım. Özel Halk Otobüsleri de mevcutları kaldırsın. Ardından Adana’da yolcu sayımı yapılsın. Adana’da örnek olarak 600-700 bin yolcu taşınıyorsa bu yolcular 12 Metrelik kaç otobüsle taşınır, buna bakalım.  İstap haddi ve yolcu kapasitesi arttıkça taşıma ücreti de aşağı düşer. O zaman halkta faydalanır.  Ayrıca böyle birleşme olunca toplu taşımaya düzen ve disiplin gelir. Tek çatı tek havuz uygulamasında Belediyeye belli bir yüzde verilir. Belediye de düzenleyici ve denetleyici olur. Yine ipler Belediyenin elinde olsun. Kontroller Belediyenin elinde olsun. Sonuçta toplu taşımaya düzen gelmiş olacak. Her kesin yararın bir uygulama olacak.  Ulaşım Çalıştayı’nda hocalar tek çatı tek havuz görüşümüzü benimsediler. Ona göre bir rapor hazırlandı ve sonuç bildirgesi öncelikli olarak belediyeye gönderildi. Fakat geçen sürede bir ses çıkmış değil.”

ORTAK HAVUZ FORMÜLÜ TARTIŞILMALI VE GELİŞTİRİLMELİ

Formülünün mutlaka geliştirilmesi gerektiğinin altını çizen  Sözütek,“Şayet otobüsçü ve minibüsçü ile ortak havuz olmayacaksa yine minibüsçülere 7 metre otobüs verilmeli” dedi.  “Biz mevcut sistemi yatay dikey olarak kat ederek vatandaşı tek araçla ulaşmak istediği yere ulaştırmak istiyoruz” şeklinde konuşan Sözütek, “ Ana hedefimiz vatandaşı tek araçla gideceği yere götürmek.  Herkesi sağlıklı bir şekilde taşıyabileceğimiz bir sistemin kurulması bizim arzumuz. Toplu taşımada duraklar arası mesafe 1000 metredir, ama mevcut sistemde neredeyse vatandaşı evinin kapısından alıp işyerine okuluna bırakıyoruz. Böyle bir taşıma olmaz” dedi.  Formülün hayata geçirilmesi için kentin tüm dinamiklerinin katılacağı bir toplantı yapılması gerektiğini belirten Sözütek, “Tek çatı tek havuz uygulaması büyük bir toplantıyla gündeme getirilsin. Bu işi iyi bilen Minibüsçüler Odası, Özel Halk otobüsçüler Odası, Şoförler Odası, Servisçiler Odası, ATO, ADASO gibi kentin dinamik güçleri bir araya gelerek bu konuyu enine boyuna tartışması gerekiyor. Ardından Belediye çıkan sonuca göre karar verebilir” diye konuştu.

KAÇAK MAZOT VE 10 NUMARA YAĞ ÖLÜM SAÇIYOR

Son günlerde gündeme gelen kaçak mazot ve 10 numara yağ tehlikesine de değinen Sözütek, odaya bağlı minibüslerde bu ürünlerin kesinlikle kullanılmadığını söyledi. Sözütek, şunları kaydetti;  “Karşımızda devasa bir tehlike var. Kaçak mazot ve 10 numara yağ, Türkiye’nin ekonomisini sarsacak hale geldi. İnsanların canını almaya başladı. 10 numara yağın içine bir takım kimyasallar da karıştırılıyor. Zamanla motor ve fren sisteminde bazı arızalara meydan bırakıyor. Bunlara, fren tutmaması ve yangın gibi örnekler verebiliriz. İstanbul’da 4 vatandaşımız yanarak can verdi. Devlet bu kadar güçsüz mü ki bunun önüne geçemiyor? Biz minibüsçüler kesinlikle kaçak mazot kullanmıyoruz. Trafikte simsiyah dumandan geçilmiyor. Kentin içi kavrulmuş patates kokuyor adeta. Suriye ve Irak’ta ki bütün terörist gurupların elinde mazot var. Bu teröristlerin elinde, neredeyse petrol üreticilerinin elindekinden daha fazla akaryakıt var. Acilen Adana Valiliği’nden bu konuyla ilgili denetim bekliyoruz.”