Vali İnsiyatif Kullanamaz

Haklı bir ahlaki hassasiyetle sorunu tedavi gayesi güderken, demokrasiyi ve maneviyatı tuzağa düşürmemek, marjinal eleştirileri haklı çıkarmamak gerekir.

Neslin ahlaki sıhhatini ve istikbalini korumak devlet ve toplum için hayati bir görevdir kuşkusuz.

Bunu, öğrenci yurtlarında 'fuhuşa teşvik' soruşturması yapmış, "konuyu bilen" bir eski savcı olarak söylüyorum. İnanan bir muhafazakâr olarak bu konuda hassasiyet de taşıyorum.

Lakin "öğrenci evleri" adı altında, özel konut, ev veya mesken şeklindeki ikametgâhların devletçe idari ve önleyici kontrolü, hukuk ve demokrasi içine nasıl sığdırılacak çok merak ediyorum.
Suç yoksa adli soruşturma ve arama bile mümkün değilken, mülki amirler en mahrem alan sayılan özel "mesken/konut"ları nasıl ve hangi kanunla kontrol edebilecek merak ediyorum.

Hukuk ve demokrasi yürüyüşünde, oyunu kuralına göre oynamak gerekir.

Öğrenci yurtlarından değil, 'özel kişilerce kiralanmış müstakil konutlar'dan bahsediyorum.

Hukukta "öğrenci evi" diye bir kavram yoktur.

Mesken veya konut vardır.

3-5 öğrenci beraberce bir ev kiralasalar, mülki ve adli açıdan buna yurt gibi kontrol edilebilecek bir mekân veya "öğrenci evi" olarak değil, "özel mesken/konut" olarak bakılır.
Bu da kişinin en özel, en temel mahremiyet ve koruma alanıdır.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 8. Maddesi özel hayatın ve meskenin korunmasını hassasiyetle esas alır.

Sözleşmenin 10. Maddesi'nde belirtilen ifade özgürlüğü gibi, özel yaşam ve konut dokunulmazlığı da Avrupa Sözleşmesi'nde "nitelikli/hassas haklar"dandır.

Yani nitelikli ve hassas hakların sınırlanması sebepleri, sözleşmedeki madde metninde açıkça belirtilir.

Bu konu valileri aşar

Konunun anlaşılması için "kız erkek aynı evde kalıyor, uygun değil" yargısından çok daha ileri bir perdeye geçiyorum.

Diyelim ki vatandaşların "öğrencilerin kaldığı şu evde fuhuş yapılıyor" şeklinde ihbarları vaki oldu.
AİHS'ye göre devletin o özel konuta "öğrenci evi" diye müdahale edebilme hakkı (o da mülki olarak değil sadece adli olarak) özel hayatın sadece ve sadece "genel ahlakın korunması" istisnasına dayanır.

Genel ahlak ise üye devlet olduğumuza göre AİHS ve AİHM'nin bakışına göre belirleniyor.
İşte size AİHM'nin ahlaki bakışından enstantaneler...

1987 tarihli Leander-İsveç davası kararına göre, kişilerin özel hayatı hakkında suç yoksa gizli bir polis dosyasında bilgi toplamak ve saklamak özel hayatın ihlali sayılıyor.

Hatta 2000 tarihli A.D.T. v. Birleşik Krallık kararına göre; "özel alanda ve grup halinde gerçekleştirilen cinsel faaliyetlerin suç sayılması özel hayatın ihlali niteliğindedir..."

Hoşumuza gitse de gitmese de işte karar, ne yapacağız?

Makul karşıladığım için değil, hukuki gerçeği söylemek zorunda olduğum için zikrettim bunları.

Ayrıca kanunlarımıza göre "fuhuş ve zina" maalesef suç değildir.
C
eza Kanunumuz'da sadece 18 yaşından küçüklerin fuhuşa teşviki suçu vardır. (227.m)
Bu da 18 yaşını ikmal etmiş kız ve erkeklerin (öğrenci olsun-olmasın) birlikte yaşayabileceğini gösteriyor.

O halde seküler paradigmaya dayanan bir demokraside neyin kontrolünü, hangi hukuki gerekçeyle, hangi demokratik hakka istinaden yapacaksınız?

Demokrasi beğenmesek de başkalarının ahlaksızlıklarını, sizin özel alanınızı taciz etmedikçe sineye çekme rejimidir.

Öncelikle bu konu valileri aşar.

Zira konutta tedbir nitelikli önleme araması yapılamaz. (Arama Yönetmeliği 19/son.)

Bırakın bu hükmü, zaten AİHS ve AİHM kararları konut konusunda vali ve kaymakamları doğal olarak devre dışı bırakır.

Adlî görev çerçevesinde yapılacak aramalarda ise, CMK'daki kurallar uygulanacağından, 119. madde gereğince öncelikle bir "suç şüphesi" ve önceden alınmış olan bir hâkim kararı gereklidir.
Bu konuda kanun çıkarmak da beyhude gayrettir.

Mülki amirler hatta mahkemeler sadece "kız-erkek" hassasiyetiyle meskeni takip ve tarassut altına alamaz.

Zira bu durum hem mevcut anayasaya hem de AİHM kararlarına ve AİHS'ye aykırı olacaktır.
Fakat olağanüstü hal ve sıkıyönetim halinde adli karar olmaksızın meskene müdahale edilebilir o başka. (Arama Yön. m.25.)

Ama demokrasi oyunu oynamaya çalışıyorsak, önce topu saha içinde tutmayı bilmek gerekir.
Bugün kişilerin en özel alanı olan meskenlere "ahlaki kaygılar"la mülki amirler sokulursa, yarın muhtemelen "başka ahlaki/siyasal/ideolojik hassasiyetler"le de başkaları sokulur.

Gaye neslin fuhuştan korunması ve ıslahı olsa bile, meseleye bu şekilde yaklaşmak hukuk ve demokrasiyle izah edilemeyecek otoriter bir görüntü oluşturur.

AB nezdinde demokratik kimliğimizde yeni bir gedik açar.

Aleniyete yansımadığı ve suç teşkil etmediği sürece eğitim ve telkinle gitmek gerek.