Yezidîler ve Melik Ahmed Paşa

Yezidiler veya son zamanlardaki adlandırma ile Ezidiler bütün marjinal topluluklar gibi uzak köylere ve sarp dağlara çekilerek kapalı toplum yapılarını sürdürebilmişlerdir.

Toplum her dönemde kendi inançlarına ters düşen kişileri dışlamış ve çeşitli klişelerle bunları damgalamıştır.

Emevî halifesi I. Yezid’e olan aşırı bağlılıklarından dolayı kendilerine Yezidî denildiği savını bugün Yezidiler kabul etmiyorlar. Bu durum Kerbelâ olayının Sünnî-Şii bütün İslam toplumunda doğurmuş olduğu büyük tepkiden kurtulma amaçlı olarak değerlendirilebilir. Melik Ahmed Paşa Yezidiler’in isyanını bastırmak için görevlendirildiğinde yanında ünlü seyyahımız Evliya Çelebi de bulunmaktaydı. Bu sayede biz hem bu çatışmalar hakkında, hem de Yezidiler hakkında ilginç bilgilere ulaşabilmekteyiz.

Melik Ahmed Paşa 1645 yılında Diyarbekir Beylerbeyiliğine atandığı zaman Sincar dağlarında yaşayan Yezidiler Mardin köylerini yağmalıyorlar ve yolcuları soyuyorlardı. Melik Ahmed Paşa Bitlis Hanı üzerine sefer hazırlığı yapıyormuş gibi göstererek Sincar üzerine 40.000 kişilik bir ordu hazırladı. Evliya, Osmanlı ordusunu meydana getiren Abaza, Çerkes ve Gürcü yiğitlerin, sarıca ve sekbanların birbirlerinden utanıp cenkte yiğitlik gösterdiklerini aktarıyor. Savaşın bir başka motivi ise Hz. Hasan ve Hüseyin’in intikamını almaktı. Daha arka planda ise ganimet almak, kızları ve oğlanları esir etmek arzusu sıralanmaktadır.  Sarıca sekbanların bir amacı da Nasuh Paşa’nın intikamını almaktı. I. Ahmed zamanında sarıcalığın kurucusu olan Nasuh Paşa Sincar dağlarında yenilgiye uğratılmış ve 7.000 sarıca şehit olmuştu.