Yurtdışında ‘suçlu takibi’ için ajan görevlendirilecek

Adalet Bakanlığı, Avrupa ile ABD başta olmak üzere sık sık krize neden olan suçluların iadesi ve diğer cezai konularda uluslararası adli işbirliğinin usul ve esaslarını düzenlemek amacıyla ilk kez bir kanun tasarısı hazırladı. Adalet Bakanlığı tarafından görüşe sunulan 50 maddelik tasarıda öne çıkan bazı başlıklar şöyle:

İLK YASAL DÜZENLEME:

“Soruşturma ve kovuşturmanın devri”, sınır aşan suçlarda “ortak soruşturma ekibi kurulması” ve kişinin rızası halinde hiçbir prosedüre gerek kalmadan ülkesine iadesi şeklinde “basitleştirilmiş iade” gibi uluslararası adli yardımlaşma müesseseleri ilk kez mevzuata girecek.

ADALET BAKANI’NA YETKİ:

Yabancı devletlerden gelen iade taleplerinin ağır ceza mahkemesince kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi durumunda, bu kararın yerine getirilip getirilmemesi Adalet Bakanı’nın takdirine bırakılacak. Tutuklu ya da hükümlülerin başka ülkelere nakli konusunda da nihai kararı, Adalet Bakanı verecek.

GÖRÜNTÜLÜ- SESLİ İFADE:

Türk veya yabancı devlet makamları, adli yardımlaşma talebinin yerine getirilmesinde görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılmasını isteyebilecek. Bu işlemler, yerine getiren devletin yetkili makamlarının yönetimi altında ve bu devletin hukuku uyarınca yürütülecek.

YABANCI ÜLKEDE AJAN GÖREVLENDİRİLECEK:

Arada anlaşma bulunması şartıyla Türk kamu görevlileri yabancı bir ülkede, yabancı devlet kamu görevlileri de Türkiye’de “gizli soruşturmacı” olarak görevlendirilecek.

ORTAK SORUŞTURMA EKİBİ:

Türkiye’de veya yabancı ülkelerde koordinasyonun zorunlu olduğu sınır aşan suçların soruşturmalarını yürütmek üzere, ilgili devletlerin yetkili makamlarının katılımıyla, belirli bir süre için ortak soruşturma ekipleri kurulacak. Ortak ekipler, iki ülke makamlarının mutabakatıyla oluşturulacak. Türkiye’de kurulacak ortak soruşturma ekibinin koordinasyonu ve yönetimi Türk adli makamlarına ait olacak. Aksine bir karar verilmedikçe yabancı devlet görevlileri, soruşturma işlemleri sırasında hazır bulunabilecek. Soruşturma sonucunda elde edilen bilgiler karşılıklı olarak paylaşılacak.

SORUŞTURMA DEVRİ:

Türkiye’de işlenen suçlarla ilgili yürütülen soruşturma veya kovuşturmalar yabancı devletlere devredilebilecek. Yabancı devletlerde işlenen suçlarla ilgili yürütülen soruşturma veya kovuşturmalar da devralınabilecek.

ZANLIYA GEÇİCİ NAKİL:

Türkiye’deki cezaevlerinde tutuklu veya hükümlü olarak kalanlar, delil elde edilebilmesi amacıyla Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası antlaşma hükümleri çerçevesinde talep eden devlete geçici olarak nakledilebilecek.

SİYASİ SUÇLU TALEPLERİ

Tasarıda adli işbirliği ve iade taleplerinin nasıl reddedileceği de ayrıntılı olarak düzenleniyor. Buna göre, yabancı devletlerin adli işbirliği talepleri, “Türkiye’nin egemenlik hakları, güvenliği, kamu düzeni veya diğer temel çıkarlarının ihlal edilmesi, talebe konu fiilin sırf askeri suç, siyasi suç veya siyasi suçla bağlantılı bir suç olması, talebe konu kişinin ırkı, etnik kökeni, dini, vatandaşlığı, belli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi görüşleri nedeniyle bir soruşturma veya kovuşturmaya maruz bırakılacağına veya cezalandırılacağına ya da işkence veya kötü muameleye maruz kalacağına dair kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması” hallerinde reddedilecek.